Kletsheads [Nederlandse editie]

Kletsheads [Nederlandse editie]

De podcast over meertalige kinderen

Over Kletsheads (Aflevering 0)
Trailer 2 min 24 sec

All Episodes

In deze speciale bonus aflevering van Kletsheads hebben we een podcast crossover. We delen graag een aflevering van de podcast Much Language Such Talk podcast, een Engelstalige podcast die vragen beantwoordt over taal, leren, en cultuur. De podcast is gemaakt door drie onderzoekers aan de universiteit van Edinburgh, Brittany Blankship, Eva-Maria Schnelten en Carine Abraham, die ook vrijwilligers zijn bij Bilingualism Matters, een onderzoeks- en informatiecentrum over meertaligheid aan de universiteit van Edinburgh. Er zijn afleveringen over allerlei onderwerpen die te maken hebben met meertaligheid, van taal, ras en etniciteit, tot taal en cognitie, en specifieke talen zoals het Baskisch. Deze aflevering gaat over meertalige kinderen. Carine is de host en ik ben de gast. We hebben het over de rol van taalaanbod (luister naar deze aflevering van Kletsheads wil je hier meer over horen), meertalige broers en zussen (hier een aflevering daarover), hoe de talen van meertalige kinderen elkaar kunnen beïnvloeden (hier hebben we ook een aflevering van Kletsheads over), en natuurlijk over het podcasten en waarom ik de Kletsheads podcast ben begonnen.  Tijdens het gesprek met Carine en Maria had ik het over het Kletskoppen kindertaalfestival. Dit is een wetenschapsfestival over taal voor kinderen. De eerstvolgende editie vindt op 6 maart 2022 plaats in Nijmegen. 

Nov 19

1 hr 5 min

In deze aflevering - de laatste van seizoen 2 - beantwoord ik jullie vragen over meertalige kinderen.  De vragen gaan over uiteenlopende onderwerpen: hoe schrijf je nou een family language plan, kan een meertalig kind accentloos worden in beide talen, en wat doe je als je kind naar de logopedist moet maar de logopedist alleen Nederlands praat? En we beantwoorden ook vragen van leerkachten over het inzetten van de thuistalen van meertalige kinderen op school: goed idee maar waar ligt de balans tussen het Nederlands en de andere talen? En wat doe je als de meertalige kinderen in je klas liever Engels met elkaar praten dan Nederlands? Ook zijn er vragen over het omgaan met meertalige kinderen op de kinderopvang.  Hopelijk voor ieder wat wils dus!  Deze vragen beantwoord ik niet alleen, maar samen met Josje Verhagen. Dr. Josje Verhagen is onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam binnen de Faculteit der Geesteswetenschappen en de Capaciteitsgroep Nederlandse Taalkunde. Zij doet onderzoek naar de taalontwikkeling van peuters en kleuters en de rol van het werkgeheugen hierbij.  Meer informatie over Josje’s veelzijdig onderzoek kun je vinden op deze website.  Dit is haar derde (!) keer op Kletsheads. Zij was al eerder te horen in de tweede aflevering van het eerste seizoen ("Zijn meertalige kinderen beter in communiceren?" ) en ook eerder in dit seizoen ("De meertalige kinderopvang" ).  Foto:  Bob Bronshoff Tijdens de podcast hebben we het over family language planning en ik noem hierbij het recent verschenen boek van Eowyn Crisfield, Bilingual Families: A Practical Language Planning Guide (uitgegeven door Multilingual Matters).  Dit is een echte aanrader! Eowyn vertelt ook meer over dit onderwerp in aflevering 9 van afgelopen seizoen van Kletsheads (ook beschikbaar in een volledige Engelstalige editie).  We hebben het ook over de vraag of het nodig is om naar beide talen van een meertalig kind te kijken als een kind naar de logopedist gaat. Het antwoord is ja! Tijdens de podcast lees ik een reactie op deze vraag voor van Dunya Taki.  Dunya is secretaris van de Stichting Meertalige Logopedie Nederland. Ben je op zoek naar een meertalige logopedist in Nederland, dan is deze overzichtskaart een goed plek om te beginnen. En ben je zelf een meertalige logopedist en nog niet aangesloten aan deze groep, meld je snel aan! Meer informatie vind je op hun website. Meer informatie over logopedie en de vraag hoe je kunt vaststellen over een meertalig kind een taalachterstand heeft, vind je in deze aflevering van Kletsheads met Mirjam Blumental. En zoals ik zeg in de podcast is er ook een Engelstalige aflevering over hetzelfde onderwerp: "How do you know if a bilingual child has a language delay?"). Twee van de vragen die we in deze aflevering beantwoorden kwamen van Frederike Groothoff, ambulant taalondersteuner in Amtelveen. Zij is ook zelf te gast geweest bij Kletsheads waar ze veel praktische tips deelde over hoe je om kunt gaat met meertalige kinderen in je klas. 

Jul 2

46 min 26 sec

Kinderen beginnen met praten als ze rond één jaar oud zijn. We weten echter uit onderzoek dat ze daarvoor al bezig zijn met taal. In deze aflevering leren we wat precies baby's weten over taal. En we horen over de vernuftige manieren die wetenschappers hebben ontwikkeld om dit te kunnen ontdekken. Ze meten bijvoorbeeld hoe snel baby's zuigen aan een nep-speentje, of meten hun de activiteit in hun hersenen.  Meertalige baby's horen natuurlijk meer dan één taal terwijl ze in hun wieg liggen. Hoe houden meertalige baby's hun twee talen uit elkaar? Hoe weten ze welke combinatie van klanken bij elkaar horen en in welke taal? Hoe leren ze hun eerste woordjes? Dit zijn allemaal vragen die we in deze aflevering van Kletsheads bespreken. Dat doen we samen met mijn collega van de Radboud Universiteit, Paula Fikkert.  We leren dat meertalige baby's verschillen tussenallerlei talen kunnen horen, en net zoals eentalige baby's, gaan ze in de eerste 12 maanden inzoomen op de klanken van de talen die ze in hun omgeving horen. Er zijn kleine verschillen tussen meertalige en eentalige baby's in hoe snel ze dit soms doen maar deze verschillen zijn in het dagelijkse leven vaak niet eens op te merken.  Baby's gebruiken de ritme van taal om verschillende talen te onderscheiden. In de podcast hoor je drie talen, het Duits, het Spaans en het Japans. Deze hebben alle drie een andere ritme. De stukjes in de podcast waren allemaal van volwassenen die kinderboekjes aan het voorlezen waren (Duits, Spaans, Japans). Meertalige baby's lopen dus door dezelfde stappen als eentalige baby's maar gebruiken niet altijd dezelfde strategieën als het gaat om woorden leren.  Paula had het over mutual exclusivity als een stategie die eentalige baby's en dreumes gebruiken om woorden te leren. Dit houdt in dat baby's ervan uitgaan dat elk voorwerp alleen één naam (of 'label') heeft.  Meertalige baby's en dreumes gebruiken deze strategie waarschijnijk minder omdat zij vaak al twee namen (of 'labels') hebben voor één en hetzelfde voorwerp, uit hun twee talen. In het filmpje hieronder zie je mutual exclusivity in actie. Het kindje weet al wat de eend is en weet hoe dit heet (een duck - het filmpje is in het Engels). Hij wordt gevraagd om de blicket aan te wijzen. Het woord blicket bestaat niet in het Engels, en dus weet hij dat het om het andere voorwerp moet gaan.  https://youtu.be/FAEE2UULdq0 In de podcast hebben we het ook over brabbelen. Alle baby's brabbelen. Het is een soort oefenen om te leren praten. Sommige baby's gaan ook door een fase waar ze doen alsof ze aan het praten zijn. Dus wat ze zeggen klinkt als taal, maar in plaats van woorden gebruiken ze alleen gebrabbel. Ze groeien er overheen, dus dit is geen reden tot zorg. Het is wel heel schattig om te zien/horen! Hier vind je het filmpje van de brabbelende tweeling die Paula in de podcast noemde. In Let's Klets horen we van de Limburgse Liz. Liz woont in Canada met haar Egyptische man, die Arabisch en Engels spreekt. Liz vertelt over hoe zij het meertalig opvoeden van hun zoontje, Otis, aanpakken. We horen ook hoe sommige oudere mensen in de buurt, zelf ooit uit Nederland geëmigreerd, het leuk vinden om Liz en haar zoontje Nederlands te horen praten. Sharon en Liz in gesprek over het meertalig opvoeden Onze Kletsheads van de week zijn meertalige vrienden Gaspar en Ruurd. Zijn groeien op in Friesland en spreken bij elkaar vier talen! We hebben het over meertalige poezen, en over welke taal je gebruikt als je boos wordt, én we horen ook nog een meertalig grapje.  Paula Fikkert is hoogleraar taalverwerving en fonologie aan de Radboud Universiteit, Nijmegen. Haar onderzoek vindt plaats in de Baby & Child Research Centre en gaat over klankontwikkeling in de eerste jaren en de rol hiervan bij het leren van woorden. Samen met haar onderzoeksgroep aan de Centre for Language Studies gebruikt ze allerlei technieken om zowel typische als atypische taalontwikkeling beter te begrijpen.

Jun 11

46 min 42 sec

"You're wobbling the whole time the table!" Dit zei mijn meertalige zoontje tegen zijn zus toen ze samen een bordspel zaten te spelen. Ze zaten aan een tafel en grote zus was kennelijk ook met de tafelpoot aan het spelen. De boodschap van mijn zoontje was duidelijk. Grote zus hield ermee op en het spel ging verder. Wat mij opviel in dit gesprek was hoe hij deze boodschap had geformuleerd: zijn zin was op zich prima Engels, maar ik weet zeker dat zijn Engelstalige nichtjes in Engeland het anders hadden gezegd. Zij zouden zeggen: "You're wobbling the table the whole time". "You're wobbling the whole time the table" is een prachtig voorbeeld van tussentaalinvloed. De manier waarop mijn zoon de woorden in zijn zin had samengeplakt was duidelijk beïnvloed door het feit dat hij naast Engels ook Nederlands spreekt. Want in het Nederlands komt "de hele tijd" juist vóór "de tafel" en niet erachter.  Meertalige kinderen klinken soms anders dan kinderen die alleen één taal spreken. Ze zeggen soms dingen net op een andere manier. Waarom doen meertalige kinderen dit eigenlijk? Wat laat dit zien over hun taalontwikkeling? Waarom doen sommige meertalige kinderen het vaker dan anderen? Is tussentaalinvloed iets om je zorgen over te maken of hoort het erbij?  Dit zijn allemaal vragen die we in de aflevering van Kletsheads beantwoorden, samen met onderzoeker Chantal van Dijk.  We leren dan tussentaalinvloed hoort er gewoon bij als je meertalig bent. Dit komt omdat de twee talen van een meertalige aan elkaar zijn verbonden. Onderzoekers beweren zelfs dat bepaalde grammaticale regels gedeeld worden tussen talen, bijvoorbeeld als deze hetzelfde zijn in de twee talen. Ook horen we dat taaldominantie een rol speelt bij tussentaalinvloed: als meertalige kinderen veel sterker zijn in één van hun talen beïnvloedt hun sterkere taal meestal de zwakkere taal, al is tussentaalinvloed de andere kant op -- dus van de zwakkere taal naar de sterkere taal -- nog steeds mogelijk.  In Let's Klets spreek ik met Gisi Cannizzaro, enthousiaste supporter van moedertaalonderwijs, en we hebben niet één maar twee Kletsheads van de week, twee zussen met Duits als thuistaal. Zij leren mij het allerlangste woord in het Duits en vertellen welke taal ze gebruiken als ze met elkaar ruzieën en hoe dit anders is als ze lief voor elkaar zijn.  Heb jij een vraag over meertalige kinderen? Stuur hem op en we beantwoorden hem binnenkort in aflevering 10! Email ons Vul het contactformulier in Chantal van Dijk is postdoctoraal onderzoeker aan de Radboud Universiteit in Nijmegen waar ze binnen het 2in1 projectonderzoek doet naar de taalontwikkeling van meertalige kinderen en in het bijzonder tussentaalinvloed. Ze zal in september 2021 haar proefschrift met vier verschillende onderzoeken over dit onderwerp gaan verdedigen. In de podcast vertelde ze over een groot onderzoek dat wij samen hebben uitgevoerd. Dit was een "meta-analyse" van allerlei andere onderzoeken naar tussentaalinvloed. Dit onderzoek verschijnt binnenkort in de Journal of Child Language en zal voor iedereen toegankelijk zijn. Zodra het zover is, zetten we de link hier in de shownotes. Dr. Gisi Cannizzaro woont in Eindhoven met haar Italiaanse man en twee drietalige zoons (Engels, Italiaans en Nederlands). Zij komt oorspronkelijk uit New Orleans, in de VS, en spreekt Engels als moedertaal. Na een promotie in kindertaalverwerving aan de Rijksuniversiteit Groningen, werkte zij zes jaar als onderwijsconsulent voor meertalige, expat gezinnen met kinderen. In deze periode ontwikkelde ze kennis over verschillende nationale onderwijssystemen en internationale curricula, en bezocht ze scholen over de hele wereld. In 2018 startte ze twee vrijwilligersprojecten in Eindhoven: één om Italiaanse taallessen te organiseren voor Italiaanssprekende kinderen (de Eindhovense Italiaanse School "La Lampadina") en één om een netwerk van moedertaal ("heritage language") programma's te organisere...

May 22

55 min 23 sec

Veel kinderen in de wereld groeien op met drie talen. Bijvoorbeeld omdat hun ouders beiden een andere taal spreken en op school leren ze een derde taal. Of omdat ze thuis een taal spreken en ze zitten op een tweetalige school waar ze twee nieuwe talen leren. Er zijn ook veel landen in de wereld waar bijna iedereen drietalig is. Denk bijvoorbeeld aan landen in Centraal en West Afrika, landen zoals India, Luxembourg en Zwitserland. Er zijn eigenlijk veel meer drietalige kinderen dan je in eerste instantie zou denken, ook in Nederland.  In deze aflevering richten we ons vooraal op drietalige gezinnen.  Bijvoorbeeld, waar de ene ouder Russisch spreekt, de andere Duits en op school wordt er Nederlands gesproken. Onze gast is Simona Montanari, onderzoeker en moeder van twee drietalige (Spaans, Italiaans, Engels) tieners. Samen met Simona beantwoorden we de volgende vragen: Wat kun je realistisch verwachten al je je kind drietalig opvoedt, en hoe kun je zijn of haar meertalige ontwikkeling het beste ondersteunen? Zijn kinderen in staat hun talen uit elkaar te houden? Doen ze er langer over hun taalontwikkeling dan kinderen die met slechts één of twee talen opgroeien?  We ontdekken dat er veel overeenkomsten zijn tussen kinderen die drietalig worden opgevoed en kinderen die tweetalig worden opgevoed. De factoren die dus die bij tweetalig opvoeden een rol spelen, zoals hoeveel taalaanbod een kind krijgt te horen, spelen ook een rol bij drietalig opvoeden. We hebben het ook over (mogelijke) verschillen tussen tweetalige en drietalige kinderen. We hebben het over jonge drietalige kinderen maar ook over wat er gebeurt als kinderen opgroeien en hoe je ervoor kunt zorgen dat je kind alle drie de talen blijft beheersen en gebruiken. Tijdens de aflevering heb ik het over een onderzoek van Karolina Mieszkowska en collega's over twee- en drietalige kinderen die Pools leren. Je kunt hier meer over dit onderzoek lezen. Simona Montanari is onderzoeker aan de California State University in Los Angeles in de VS. Zij is een van de weinige mensen die onderzoek heeft gedaan naar kinderen die drietalig worden opgevoed. Tijdens de podcast vertelt ze ook veel over haar eigen kinderen. Wil je de twee meiden 'ontmoeten', kijk naar haar YouTube channel waar er veschillende filmpjes te zien zijn met voorbeelden uit hun drie talen. Simona doet ook onderzoek naar tweetalig onderwijs. Meer hierover vind je op haar website.  In Let's Klets spreken we Daniela Polisenšká. Daniela is moeder van twee meertalige kinderen die Nederlands, Engels en in verschillende maten Tsjechisch spreken. Haar kinderen zijn inmiddels (bijna) volwassen en zij vertelt ons hoe moeilijk zij het vond om haar moedertaal, Tsjechisch, te blijven spreken toen de kinderen naar school gingen en hoe zij toen is overschakeld naar het Nederlands. Ze reflecteert over hoe het anders had kunnen zijn. Een herkenbaar verhaal dat veel ouders zal raken, geloof ik! En onze Kletshead van de week is de 7 jarige mega-meertalige Roselinde uit Luxembourg die niet drie maar liefst vijf talen spreekt, en ze leert nog een zesde. Ik vertel in de podcast dat Roselinde Nederlands Onderwijs in het Buitenland volgt. Op de website van de Stichting NOB kun je hier meer over lezen. 

Apr 8

55 min 11 sec

Elke drie jaar worden 15-jarigen overal in de wereld getoetst op hun reken- en leesvaardigheden als deel van het PISA programma. Wat de PISA data laten zien is dat er in veel landen -- ook in Nederland en België -- grote verschillen zijn tussen leerlingen. Deze verschillen hebben te maken met de opleidingsniveau van de ouders van de leerlingen, of ze een migratieachtergrond hebben of niet, en in hoeverre er thuis een andere taal wordt gesproken naast het Nederlands. In deze aflevering van Kletsheads gaan we in op de relatie tussen meertaligheid en schoolsucces. Waar liggen deze verschillen aan? Wanneer komen ze precies te voorschijn? Zien we dezelfde verschillen voor alle meertalige kinderen?  In gesprek met onderzoeker Orhan Agirdag ontdekken we dat het prestatiekloof tussen meertalige  leerlingen en hun eentalige klasgenoten niet te wijten is aan hun meertaligheid. Het zijn juist de kinderen die hun thuistaal meer gebruiken die het beter doen bij PISA. Waar ligt het prestatiekloof dan wèl aan? Volgens Orhan is dit grotendeels te wijten aan de manier waarop er met meertalige kinderen wordt omgegaan in het onderwijs. In ons gesprek hebben we het over de verwachtingen van leerkrachten, de 'kleur' van taal en de paradoxale manier waarop er soms met meertaligheid wordt omgegaan, en over het inzetten van het multicultureel kapitaal van meertalige kinderen op school.  In Let's Klets spreken we met Ellen-Rose Kambel over De Taalvriendelijke School, een wereldwijd netwerk van scholen die alle talen van hun leerlingen verwelkomen en waarderen. En onze Kletshead van de week is de razendsnelpratende 21-jarige Roya, die vertelt hoe zij het belangrijk vindt dat haar broertje net zoals zij goed Arabisch kan spreken. Ook heeft ze een mooie boodschap voor leerkrachten als het gaat om hun verwachtingen voor anderstalige leerlingen en over meertaligheid en schoolsucces.  Orhan Agirdag is universitair hoofddocent aan de Faculteit Psychologische en Pedagogische Wetenschappen van de KU Leuven en aan de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam.  Hij heeft meer dan honderd publicaties op zijn naam staan over allerlei onderwerpen rondom meertaligheid en onderwijs. Wil je meer weten over zijn onderzoek en over de thema's die hij in de podcast heeft besproken, lees zijn boek, Onderwijs in een gekleurde samenleving.  Ellen-Rose Kambel is Director van de Rutu Foundation, een organisatie die zich inzet voor moedertaalonderwijs. Gepromoveerd in de sociale wetenschappen, Ellen heeft verschillende boeken en artikelen geschreven over onderwijs en meertaligheid. Samen met Emmanuelle Le Pichon-Vorstman (University of Toronto) heeft ze De Taalvriendelijke School opgericht, . Op hun website vind je een routekarte die aangeeft wat je als school wel en juist niet moet doen om taalvriendelijk te worden.  Of kijk naar dit YouTube filmpje voor een kennismaking met The Language Friendly School (in het Engels dus!).

Mar 5

49 min 9 sec

Net zoals veel landen in de wereld zitten Nederland en België in een lockdown. En als gevolg zijn de scholen dicht en kinderen krijgen onderwijs, online en/of door hun ouders. Wat een jaar geleden ongehoord zou zijn geweest, is inmiddels helaas normaal geworden. Maar normaal betekent natuurlijk niet makkelijk. Veel gezinnen worstelen met het thuisonderwijs, van praktische zaken zoals of er genoeg ruimte en apparatuur beschikbar is tot inhoudelijke kwesties zoals hoe je het beste bepaalde stof kunt uitleggen. Voor meertalige gezinnen komen er ook andere uitdagingen bij. Als jullie thuis geen Nederlands spreken, hoe zorg je ervoor dat je kind genoeg in contact komt met de Nederlandse taal, en welke taal gebruik je als ouder tijdens het thuisonderwijs? Is het beter om over te schakelen naar het Nederlands of kun je je moedertaal blijven gebruiken? Sommige meertalige gezinnen rapporteren ook voordelen aan de lockdown: meer tijd thuis betekent meer contact met de thuistaal (de niet-Nederlandse taal) en dat zorgt ervoor dat kinderen daar beter in worden, die taal meer gaan gebruiken, en soms ook nieuwe vaardigheden ontwikkelen zoals het lezen. Samen met Tessa Mearns van de Universiteit Leiden en zelf moeder van twee meertalige kinderen spreken we in deze aflevering van Kletsheads over de impact van de lockdown op meertalige gezinnen.  Op het moment dat deze podcast online gaat staan de basisscholen in Nederland op het punt om weer open te gaan. Dus voor sommige ouders komen de tips in deze aflevering helaas te laat maar ik hoop dat jullie hem alsnog interessant gaan vinden. Want we kunnen vast wel het ene en het andere leren van deze gekke tijd. En verder is het natuurlijk helaas zo dat we niet weten hoelang de basisscholen open zullen blijven en of dit het laatste keer is dat de meeste basisschoolleerlingen met thuisonderwijs te maken zullen hebben. Ik ben bang van niet maar laten we hopen dat ik ongelijk heb! De middelbare scholen blijven in ieder geval voorlopig dicht en in België zijn alle scholen zeker tot begin maart gesloten.  Tessa Mearns is docent onderzoeker bij ICLON (Interfacultair Centrum voor Lerarenopleiding, Onderwijsontwikkeling en Nascholing) van de Universiteit Leiden waar zij ook de World Teachers Programme coördineert. Tessa komt uit Groot Britannië en voedt samen met haar Engelstalige man haar twee kinderen meertalig op. Voor deze aflevering heeft ze de ervaringen en tips van andere meertalige gezinnen in haar omgeving verzameld. Omdat dit een speciale aflevering is, is er dit keer geen Kletshead van de week of Let's Klets. Aan het einde van de podcast noem ik een onderzoek uit het VK over de impact van de lockdown op meertalige gezinnen. Je kunt meer hierover lezen in dit artikel in de New York Times, of in deze blog door de hoofdonderzoeker, prof. Ludovica Serratrice van de University of Reading. Wij willen aan de Radboud Universiteit een vergelijkbaar onderzoek uitvoeren en zullen rond half maart hier meer informatie over delen. Mocht je je nu willen aanmelden, neem contact op via deze website of stuur een bericht naar kletsheads@ru.nl.  Meer tips voor leerkrachten vind je op deze website van de Ambulante Taalondersteuning Amstelland en deze website van Taalsschool Utrecht.

Feb 5

29 min 18 sec

In meertalige gezinnen zie je vaak verschillen tussen broers en zussen in hoe goed ze hun twee talen kunnen spreken en hoe vaak ze ze gebruiken. Ouders merken vaak op dat hun oudste kind meer meertalig is dan hun jongste. Of dat hun jongste in ieder geval beter is in het Nederlands en vaak een voorkeur heeft voor deze taal over de andere taal (of talen). En dat op het moment dat het oudste kind naar school gaat er ineens meer Nederlands het huis in komt. In hoeverre klopt dit allemaal? Hebben oudere kinderen echt zo'n groot invloed op de meertalige taalontwikkeling van hun broertjes of zusjes? En zo ja, is dit hetzelfde voor het Nederlands als de thuistaal? In deze aflevering vertel ik je meer over de taalontwikkeling van meertalige broers en zussen, een onderwerp waar ik zelf recentelijk onderzoek naar heb gedaan. Ik spreek ook met Canadeze onderzoeker Tamara Sorenson Duncan over haar onderzoek hierover. We bespreken ook het taalgebruik van meertalige broers en zussen onderling. Vaak hebben kinderen een voorkeur voor het Nederlands als ze met elkaar praten. Naast de laatste resultaten vanuit het onderzoek geef ik je dus ook een aantal praktische tips over hoe je als ouder ervoor kunt zorgen dat je kinderen onderling ook hun niet-Nederlandse taal blijven gebruiken.   In Let's Klets spreek ik met Mercedes, enthousiaste moeder van drie meertalige tieners die met Spaans en Nederlands zijn opgegroeid. Ze heeft veel geruststellende woorden voor ouders van jongere kinderen. Dit gesprek maakte deel uit van het Taal Doet Meer college, dat ik oktober 2020 heb gegeven in de Centrale Bibliotheek Utrecht. Onze Kletshead van de week ben ik dit keer zelf, maar dan wel geïnterviewd door een kind, namelijk door niemand minder dan mijn eigen dochter! Tamara Sorenson Duncan is universitair docent (assistant professor) aan de Carleton University in Ottowa, Canada, waar zij onderzoek doet naar de meertalige taalontwikkeling van kinderen die met hun ouders naar Canada zijn geïmmigreerd of gevlucht, naar kinderen met taalontwikkelingsstoornissen, en kinderen met autisme. De post-productie van deze aflevering is uitgevoerd door Erik van Oosten (Factory 6).

Jan 17

46 min 29 sec

Ben je op zoek naar een boek over meertalige kinderen om aan iemand te geven deze feestdagen? Of misschien heb je gewoon zin in een nieuw boek om zelf te lezen, vooral nu dat we allemaal thuis moeten blijven. Dan is deze speciale aflevering van Kletsheads zeker iets voor jou! Want samen met een panel van experts beoordelen we drie boeken over het opvoeden van meertalige kinderen die afgelopen jaren zijn verschenen. Dit zijn: En de leden van onze (all-female) panel: Femke Danse is onderwijsadviseur Meertaligheid bij het ABC in Amsterdam. Ze werkte meer dan 10 jaar als leerkracht met meertalige leerlingen, studeerde Meertaligheid in het onderwijs en geeft nu advies aan onderwijsprofessionals over hoe het beste om te gaan met talige diversiteit in de klas. Elma Blom is hoogleraar Taalontwikkeling en Meertaligheid in Gezin en Onderwijs aan de Universiteit Utrecht. Wat zij vooral interessant vindt om te onderzoeken is hoe taal zich ontwikkelt in situaties die net even iets anders zijn, bijvoorbeeld bij kinderen die meertalig zijn. Elma is al twee keer gast geweest bij het eerste seizoen van Kletsheads, in de eerste aflevering (Is het praten van twee talen door elkaar reden tot zorg?) en de vijfde aflevering (Zijn meertalige kinderen slimmer dan eentalige kinderen?). Dr. Josje Verhagen is onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam binnen de Faculteit der Geesteswetenschappen en de Capaciteitsgroep Nederlandse Taalkunde. Zij doet onderzoek naar de taalontwikkeling van peuters en kleuters en de rol van het werkgeheugen hierbij.  Josje is al twee keer te gast geweest bij Kletsheads, in de tweede aflevering van zowel het eerste seizoen (Zijn meertalige kinderen beter in het communiceren?) als het tweede seizoen (De meertalige kinderopvang). Caryn (Catharina) Hart is Nederlandse die in Denemarken woont. Daar voedt ze samen met haar Nederlandse man haar kind meertalig op. Ze heeft Nederlands gestudeerd, heeft als communicatieadviseur gewerkt bij Naturalis en op verschillende plekken als docent Nederlands. Een tijdje terug is ze begonnen met een website over meertaligheid, De Mond Voorbij. Bianka Langbroek-Hauser komt oorspronkelijk uit Hongarije en heeft 10 jaar in Nederland gewoont. Samen met haar Nederlandse man voedt ze haar jongen van twee jaar meertalig (Hongaars en Nederlands) op. Mari Varsányi is geboren in Boedapest, Hongarije en woont nu in Amsterdam. Ze is de moeder van een drietalige (Hongaars-Hebreeuws-Nederlandse) jongen van drie. Ze werkt als onderwijsadviseur en trainer bij human-ed, waar ze werkt op het gebied van intercultureel en inclusief onderwijs.

Dec 2020

48 min 4 sec

Op school spreken we Nederlands en thuis een andere taal. Dit is de realiteit voor de meeste meertalige kinderen in Nederland en Vlanderen. Thuis spreken kinderen vaak ook Nederlands, soms omdat dit ook de moedertaal is van één van hun ouders. Maar op school de andere taal spreken? Dat gebeurt zelden. Soms mag het niet eens. Volgens veel onderzoekers - en steeds meer leerkrachten - is dit een gemiste kans. Want het inzetten van de thuistalen van meertalige kinderen op school kan allerlei voordelen hebben. Ze voelen zich daardoor vaak beter, ze presteren vaak beter (ook in het Nederlands), en het bevordert de inclusiviteit. Een manier om de thuistalen van meertalige kinderen een plek te geven in het onderwijs heet translanguaging. In deze aflevering spreek ik met Joana Duarte, zelf een meertalige wonder, over deze strategie en of er daadwerkelijk wetenschappelijk bewijs is dat hij werkt. Dit lijkt wel het geval te zijn. Verder spreek ik met Karijn Helsloot van Stichting Taal naar Keuze over de mogelijkheid om op de middelbare school andere talen als eindexamen- of schoolvak te kiezen dan het gebruikelijke Engels, Nederlands of Duits. Dit is natuurlijk ook een manier waarop meertalige kinderen kunnen profiteren van hun kennis in hun thuistaal. Onze Kletshead van de week is een 5-jarige meisje dat tot de verbazing van haar moeder beweert naast het Arabisch en het Nederlands ook het Spaans en het Frans te kunnen. Nog een meertalige wonder in het dop dus!  Joana Duarte is lector Meertaligheid en Geletterdheid aan NHL Stenden hogeschool in Leeuwaarden, en bijzonder hoogleraar Wereldburgerschap en tweetalig onderwijs aan de Universiteit van Amsterdam. Zij doet onderzoek naar diversiteit en kansengelijkheid, de taalverwerving van meertalige leerlingen, taalattitudes van leerkrachten en gezinnen, meertaligheidsdidactiek en docentenprofessionalisering voor meertaligheid in het onderwijs. Een van de projecten die Joana noemde tijdens ons gesprek is het 3M project (Meer kansen Met Meertaligheid). Daar is de toolbox uit voortgekomen waar zij het ook over heeft gehad.  Een uitgebreide lijst van het onderzoek van Joana en haar collega's vind je op de website van de lectoraat Meertaligheid en Geletterdheid. Hieronder een selectie uit de andere onderzoeken / onderzoekers die Joana noemde tijdens ons gesprek: Ofélia García is de onderzoeker die het meest met translanguaging wordt geassocieerd - op YouTube vind je deze lezing waarin ze uitlegt wat translanguaging inhoudt.Creese, A. & Blackledge, A. (2010). Translanguaging in the Bilingual Classroom: A Pedagogy for Learning and Teaching? The Modern Language Journal, 94, 103-115. https://www.jstor.org/stable/25612290?seq=1Arthur, J. & Martin, P. (2006). Accomplishing lessons in postcolonial classrooms: comparative perspectives from Botswana and Brunei Darussalam. Comparative Education, 42, 177-202. https://doi.org/10.1080/03050060600628009Latisha, M. & Young, A.S. (2017). Engaging with emergent bilinguals and their families in the pre-primary classroom to foster well-being, learning and inclusion. Language and Intercultural Communication, 17, 455-473. Helaas is het zo dat een aantal veel wetenschappelijk onderzoek achter een paywall zit waardoor het niet beschikbaar is zonder een abonnenment op de desbetreffende wetenschappelijke tijdschrift. Dit gaat vaak via een universiteit of andere instelling. Heel vervelend, maar het is helaas op dit moment niet anders. Er worden steeds meer stappen genomen richting open science, dus waar artikelen beschikbaar zijn zonder te betalen, maar helaas gaat dit best langzaam. Sommige onderzoekers stellen een versie van hun artikelen beschikbaar via hun persoonlijke websites. Karijn Helsloot is directeur van Stichting Taal naar Keuze, een organisatie die zich sterk maakt voor het gebruik van alle talen in het onderwijs. Het lesprogramma waar Karijn het over had, dat laatst de Europees Talenlabel heeft gekregen, heet Alle Talen.

Nov 2020

45 min 8 sec

Momenteel kan in Nederland alleen Nederlands gebruikt worden als voertaal in de dagopvang of op de peuterspeelzaal. Daar waar Fries of een erkende regionale taal wordt gesproken mag dat ook. Maar verder blijft het taalgebruik in de vele kindercentra in Nederland op een enkele uitzonderingen na het Nederlands. Dit gaat misschien veranderen. Want sinds 2018 doen verschillende kinderopvangorganisaties mee met een experiment van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid waarbij tot de helft van de opvangtijd een andere taal dan het Nederlands gesproken mag worden. In alle gevallen gaat het om het Engels.  In deze aflevering van Kletsheads spreek ik met de onderzoeksteam die namens het ministerie de kinderen in deze meertalige dagopvangen en peuterspeelzalen volgt. We horen hoe de meertalige opvang vorm krijgt, hoe de kinderopvangorganisaties het aanpakken, en wat voor gezinnen hun kinderen naar zo'n opvang sturen. En natuurlijk hebben we het over misschien de belangrijkste vraag: levert het wat op?  Leren de kinderen nou eigenlijk Engels? En hoe verloopt de Nederlandse taalontwikkeling van deze kinderen: Blijft dit op peil?  Podcast picnic: Josje, Sharon & Eva Dr. Josje Verhagen is onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam binnen de Faculteit der Geesteswetenschappen en de Capaciteitsgroep Nederlandse Taalkunde. Zij doet onderzoek naar de taalontwikkeling van peuters en kleuters en de rol van het werkgeheugen hierbij.  Meer informatie over Josje’s veelzijdig onderzoek kun je vinden op deze website.  Zij was al eerder te horen op Kletsheads in de tweede aflevering van het eerste seizoen ("Zijn meertalige kinderen beter in communiceren?" ). Eva Vos is onderzoeksmedewerker in het project en is verantwoordelijk voor de coördinatie van de dataverzameling en de communicatie met de kinderopvangorganisaties en de ouders. Meer informatie over Josje, Eva en de rest van de team betrokken bij dit onderzoek vind je op de website van project MIND (Meertaligheid in Dagopvang  / Multilingualism in Daycare).  De meertalige kinderopvang is onder andere bedoeld om kinderen die van huis uit alleen Nederlands horen een vliegende start te geven in het leren van een tweede taal, in dit geval het Engels. Het is dus een manier om als ouders je kind meertalig op te voeden al spreken jullie beide alleen Nederlands. Als je zelf heel goed Engels spreekt, kun je zelf ervoor kiezen om die taal met je kind te spreken. Dit doet onze Let's Klets gast, Marjolein Koster-Leppink. Marjolein en zoontje, Owen Marjolein is leerkracht Engels en werkt sinds 2016 als docent aan de lerarenopleiding aan de Hogeschool Windesheim. Ze is moedertaalspreker van het Nederlands maar heeft Engels gestudeerd aan de Universiteit Utrecht en heeft toen al besloten om Engels met haar toekomstige kinderen te gaan praten. Inmiddels heeft ze een zoontje van bijna 2 jaar oud en met hem spreekt ze naast het Nederlands ook regelmatig Engels. In de rubriek Let's Klets horen we ook van Anna de Graaf, redacteur van de website meertalig.nl. Daar vind je veel informatie in het Nederlands over meertaligheid en meertalig opvoeden. Nody En last but certainly not least, onze Kletshead van de week dit keer is geen kind maar de 27-jarige Nody. Nody is in Nederland opgegroeid nadat zijn ouders uit Irak zijn gevlucht. Hij beschrijft zichzelf als "een beetje meertalig" want al kan hij de moedertaal van zijn ouders probleemloos verstaan, het zelf spreken gaat wat moeilijker. Hier vertelt hij over, en ook over zijn worstelingen met z'n identiteit en over hoe het op school ging toen hij kind was. Deze opname is gemaakt als deel van de het Taal Doet Meer college dat ik 8 oktober, 2020 in Utrecht mocht geven.

Oct 2020

49 min 10 sec

In deze extra editie van Kletsheads, speciaal samengesteld voor het Drongo talenfestival en in het kader van de Kinderboekenweek, horen we van drie kinderen met verschillende taalachtergronden over hoe zij hebben leren lezen in hun thuistaal, over hun lievelingsboeken in die taal, en wat ze zelf denken over het feit dat ze in twee talen kunnen lezen. Elke van onze kleine Kletsheads leest ook voor, niet in het Nederlands maar natuurlijk in hun andere taal.  De 11-jarige Aarushi (hierboven) komt oorspronkelijk uit India en spreek maar liefst vier talen: Marathi, Hindi, Engels en Nederlands. Ze vertelt over hoe ze in alle vier kan lezen, hoe het Engels heeft geholpen bij het leren lezen in het Nederlands, en hoe de schrift in Marathi heel anders eruit ziet. Aarushi leest voor uit haar lievelingsboek in het Marathi. Marathi is één van de 22 officiële talen van India en wordt door 95 miljoen mensen gesproken. In de 2020 lijst van meest gesproken talen in de wereld staat hij op nummer 15.  Het verhaal gaat over twee kikkers in een emmer en geeft de wijze levensles dat als je niet opgeeft kan het soms veel beter uitpakken dat wat je eerst dacht. Het blijkt dat dit verhaal in verschillende talen is vertaald. In het Engels heet hij bijvoorbeeld A tale of two frogs or Two frogs in a milk pail (here's just one of the films available on YouTube: Two Frogs in Buttermilk - Moral Stories For Kids | English Story | Kids Story In English).  Onze tweede Kletshead van de week: Mert Mert komt uit Turkije, is pas drie jaar geleden naar Nederland gekomen met z'n ouders en kleine zus en spreekt inmiddels uitstekend Nederlands. Hij vertelt waarom hij lezen zo leuk vindt ("omdat je nergens meer op let") en waarom hij heel graag Frans en Spaans wilt leren ("omdat mensen in Frankrijk niet zo goed Engels kunnen". Hij leest voor het de Turkse vertaling van "De reis om de wereld in 80 dagen" door Jules Vernes. Het Turks wordt door 85 miljoen mensen gesproken en is één van de meest gesproken migrantentalen in Nederland.  Voor deze aflevering heb ik ook samengewerkt met Marije Ravelli van De Waanzinnige Podcast. Dit is een podcast over kinderboeken voor en door kinderen. Hier vertellen kinderen over hun lievelingsboeken. De tweede reeks - met onder anderen één van onze Kletsheads - is net begonnen en is door kinderen uit groep 7. En Mert zit er ook bij! In de aflevering die 16 oktober online komt vertelt hij over Sjakie en de Chocoladefabriek van Roald Dahl. En als je hem hier hoort, weet je al dat hij dit héél goed kan. De Waanzinnige Podcast heeft ook al een hele reeks van 13 afleveringen met kinderen uit groep 4. Dus heb jij een leesbeest thuis, of misschien juist helemaal niet, luisteren naar De Waanzinnige Podcast want lezen is leuk - je moet alleen ontdekken welk boek bij je past!  Onze laatste Kletshead van de week is de 9-jarige Lina. Lina spreekt Duits met haar moeder en Nederlands met haar vader. Ze heeft eerst leren lezen in het Nederlands en daarna pas in het Duits. Ze vertelt hoe dit haar best makkelijk af ging en waardoor dat volgens komt (haar moeder las veel voor en het Duits lijkt natuurlijk veel op het Nederlands). Lina zegt zelf dat ze een boekenworm is!  Lesen macht also Spaß ("lezen is dus leuk"). Het woord "Spaß" bevat trouwens de letter eszet (ook wel eens ringel-es benoemd) waar Lina en ik over hadden tijdens ons gesprek. Lina leest voor uit het boek Petronella Apfelmus van Sabine Städing.  Of ze zelf ook een appelboomheks wil worden net zoals Petronella? "Niet per se!"  In deze aflevering vertel ik dat er verschillende initiatieven zijn rondom meertaligheid in het onderwijs. Een uitgebreide lijst vind je hier. Wat ook interessant kan zijn voor oudere kinderen is Stichting Taal naar Keuze. Zij ondersteunen scholen bij het bieden van talenonderwijs waardoor leerlingen zelf de kans krijgen om talen zoals het Turks, Arabisch, Chinees, Fries en Russisch als school- of eindexamvak te nemen.

Oct 2020

35 min 23 sec

Voor de eerste aflevering van Seizoen 2 van Kletsheads gaan we op pad naar het zuiden van Nederland, naar Limburg. Het Limburgs is een erkende regionale taal van Nederland en in feite een verzamelnaam voor de vele verschillende dialecten die in de provincie worden gesproken. Volgens recentelijk onderzoek spreekt maar liefst 70% van de inwoners thuis dialect, terwijl in het onderwijs Standaardnederlands gebruikt wordt. Er zijn dus heel wat kinderen in Limburg die in feite meertalig opgroeien. Niet met twee talen zoals Nederlands en daarnaast Engels, Pools of Arabisch, maar met Standardnederlands en dialect. (Als je je afvraagt wat nou het verschil is tussen een taal en een dialect, lees dit artikel. Taalwetenschappelijk gezien is er geen objectief verschil tussen.)  In deze aflevering ga ik in gesprek met hoogleraar Leonie Cornips over de taalontwikkeling van deze kinderen en over het gebruik van Limburgs op school. We leren dat kinderen die thuis dialect spreken geen achterstand hebben in hun woordenschat in het Nederlands, en dat ze spelling in het Standardnederlands en het verschil tussen de- en het-woorden sneller onder de knie hebben dan kinderen die thuis alleen Nederlands horen. Ook hebben we het over het feit dat er steeds minder kinderen zijn die dialect spreken en over het gebruik van dialect op de peuterspeelzaal. Verder spreken we met leerkracht Leonne Logister over het gebruik van dialect op school en onze Kletshead van de week is de 10-jarige Niels uit Landgraaf.  Podcastopname in de wei (met een korte ei) Tijdens ons gesprek noemt Leonie de vereniging van taaldocenten in Nederland, Levende Talen, die sinds kort ook een Limburgse sectie heeft. Op hun website vind je allerlei informatie over het gebruik van Limburgs en meertaligheid op school. Een aanrader dus voor dialectsprekende leerkrachten die meer willen doen dialect op school! Wil je meer weten over het gebruik van andere talen op school, luister dan naar Aflevering 6 van het eerste seizoen van Kletsheads. Daar geeft ambulant taalondersteuner Frederike Groothoff allerlei praktische tips en tricks voor leerkrachten. Als je als dialectsprekende ouder je misschien zorgen maakt over het feit dat jouw kind dialect begrijpt maar niet spreekt, is misschien Aflevering 7 van het eerste seizoen van Kletsheads iets voor jou. Daar hoor je meer over hoe je ervoor kunt zorgen dat je kind jouw taal blijft praten. (Ter info: de expert in die aflevering, Erika Hoff, spreekt Engels, maar er komen Nederlandstalige samenvattingen tussendoor.) En als je meer wilt weten over hoe babies de kenmerkende zangerige klank van het Limburgs leren, kijk naar de website van mijn Radboud Universiteit collega, onderzoeker Stefanie Ramachers.  Leonie Cornips is bijzonder hoogleraar Taalcultuur in Limburg van de Universiteit Maastricht en onderzoeker Taalvariatie aan het NL-Lab (KNAW) in Amsterdam. Haar onderzoek richt zich op onderwerpen zoals taal en identiteit, vormen van nieuw Nederlands, eentalige en tweetalige taalontwikkeling en sindskort koeientaal (waarvoor ze laatst is genomineerd voor De Klokhuis Wetenschapsprijs, een prijs die uitgereikt wordt aan onderzoek dat het meest interessant en relevant is voor kinderen tussen 9 en 12 jaar).  Leonne Logister is leerkracht op OBS de Speurneus in Landgraaf, deel van Movare Onderwijsstichting. Ze spreekt graag dialect, zowel thuis als op school! Met dank aan Jos Feron van Movare voor het regelen van dit gesprek. 

Sep 2020

44 min 23 sec

Note about this episode This is a 100% English-language version of Episode 9, which was already released in Dutch. More English-language episodes are in the make and will be released later in 2020 as part of our plans for a new English-language edition of Kletsheads. In the meantime, find out more about Kletsheads, including what the name means, here. And if you prefer to listen in Dutch, don’t worry, the original Dutch edition will be back later in the year, too.  Are you or your partner pregnant, and do you speak a different language from each other? Then chances are there's not just a baby on the way, but a bilingual baby! At least that's what a lot of parents hope when they find themselves raising a child together with someone who has a different mother tongue. It’s not always clear though what exactly the best approach is in such a situation. Should you both continue to speak your own language, or are there other choices you could make that might lead to better outcomes? What do you do if you don't understand each other's languages and speak a third language amongst yourselves? What will your conversations with your future offspring look like? And if you do speak the same language as each other but this is a different language from the one spoken in the community around you -- Dutch in the case of families here in the Netherlands --  you may wonder how your child will learn that language properly. In short, then, how do you plan for a bilingual baby? In this episode of Kletsheads we talk to Eowyn Crisfield about how you and your partner can make a plan for the languages in your family, something that’s often referred to as family language planning. We hear that it's wise to think about this early on, that it's necessary to involve all the important people in your child's life, and that this plan may change over time. Eowyn gives us her six building blocks for success so that you can be sure that there is a bright bilingual future ahead for your child. This episode is mostly intended for parents, but if you’re a speech language therapist, teacher, or other professional working with young families, there’s plenty of useful information in here for you, too. There’s also plenty in here for parents who have already started their parenting journey and who are already raising bilingual children.  Every episode we speak to a bilingual child about what it’s like to grow up with more than one language, in our feature Kletshead of the week. This episode we have two Kletsheads of the week, two brothers from Utrecht, the Netherlands, Quinn and Aiden. As part of our feature Let's klets, we speak to a parent, teacher or speech language therapist about their experiences with bilingual children. In this episode we speak to Dessu from Ethiopia about his very multilingual family. Our conversation took place at the Kletskoppen child language festival held in Nijmegen on 29th February, 2020. Sharon interviewing Dessu at Kletskoppen child language festival [Photo: Hans van Wetering] Eowyn Crisfield is an expert in multilingual education and parenting. She comes from Canada, where she earned her Bachelor in Teaching English as a second language and her Master of Applied Linguistics. She has over 20 years of experience in teaching, teacher training, and research in this field. She has a very accessible blog www.onraisingbilingualchildren.com where she writes about her professional and personal experiences with biilingualism. Here you can also read more about her services, including a webinar on bilingual education. Eowyn is the mother of three trilingual children (English, French & Dutch) and works as a lecturer at Oxford Brookes University in the UK. During my conversation with Eowyn several topics came up that we discussed in previous (Dutch-language) episodes of Kletsheads, such as the mixing of two tasks (Aflevering 1: Is het praten van twee talen door elkaar reden tot zorg?),

Jun 2020

34 min 54 sec

Meertalige kinderen komen niet altijd even snel op het juiste woord en zeggen dingen soms net iets anders dan eentalige kinderen. Meertalige volwassenen trouwens ook. In deze aflevering van Kletsheads - de laatste van dit eerste seizoen - leggen we uit waarom dit zo is want we gaan op zoek naar het antwoord op de vraag hoe het meertalige hoofdje omgaat met woorden uit twee talen. De woorden van twee talen zijn gekoppeld aan dezelfde betekenis We leren dat de woorden van beide talen als het ware bij elkaar liggen in één grote bak en al lijkt dit een recept voor een ramp werkt het eigenlijk vooral efficiënt. En we leren dat woorden opgeslagen zijn in een grote netwerk en dat woorden die op elkaar lijken, òf omdat ze deels hetzelfde klinken, òf omdat ze deels hetzelfde betekenen, dichter bij elkaar zitten in dat netwerk. Dit geldt dan ook voor woorden uit verschillende talen, wat als meertalige soms in je voordeel kan zijn, maar ook in je nadeel. Wetenschappers gebruiken verschillende experimentele technieken om dit uit te zoeken. Daar leren we in deze aflevering ook meer over. Dit doen we in gesprek met Elly Koutamanis, onderzoeker aan de Radboud Universiteit, Nijmegen, en zelf meertalig Grieks-Nederlands opgevoed. Onze Kletshead van de week is Gabrielle. Elly Koutamanis promoveert aan de Radboud Universiteit, Nijmegen, en werkt samen met Sharon (de host van Kletsheads) op het 2in1 project, een project over hoe de twee talen van een meertalig kind elkaar kunnen beïnvloeden. Mocht je meer over dit onderzoek willen weten, of zelf samen met je kind deel willen nemen, vind je er hier meer informatie over. Wij zijn momenteel vooral op zoek naar kinderen die naast het Nederlands ook Grieks, Duits of Italiaans spreken, maar gezinnen met andere andere talencombinaties zijn ook van harte welkom om zich in te schrijven. Je kunt Elly ook in actie zien in dit promotiefilmpje van de 2018 editie van het Kletskoppen kindertaalfestival. In Let’s Klets praat ik met Paula Piera, begeleider meertaligheid van Almeertaal. Zij vertelt over haar werk met kinderen die Nederlands als tweede taal leren en wat haar hopen en wensen zijn voor de toekomst van meertalige kinderen in Nederland. Aan het einde roept ze andere begeleiders en ook leerkrachten op om contact met haar op te nemen om van ervaringen uit te wisselen. Mocht je dit willen doen, dan kan dit door haar te mailen (paula@almeertaal.nl). Haar verdere contact details vind je hier. Paula heeft het over het gebruik van de thuistalen van meertalige kinderen om het leren van het Nederlands te ondersteunen. Wil je hier meer over weten, luister dan naar aflevering 6 van Kletsheads. Daar hoor je ook allerlei tips en tricks over hoe je om kunt gaan met meertalige kinderen in je klas. Dit is de laatste aflevering van dit eerste seizoen  van Kletsheads . We nemen even een pauze en komen terug later in het jaar met een tweede reeks afleveringen, en nog meer inzichten van wetenschappers en andere experts over de taalontwikkeling van meertalige kinderen. Heb jij een vraag die je graag beantwoord wilt zien? Is er een onderwerp dat volgens jou echt niet kan missen? Wil je zelf als ouder of professional meedoen aan de rubriek Let’s klets!? Of heb je thuis een toekomstige Kletshead van de week? Laat dat vooral weten. Dit kan via de mail (kletsheads@ru.nl) of via het contactfomulier op deze website. We horen graag van jullie! De post-productie van deze aflevering is uitgevoerd door Erik van Oosten (Factory 6).

May 2020

37 min 12 sec

Ben jij of je partner in verwachting, en hebben jullie niet dezelfde moedertaal? Dan is de kans groot dat er niet alleen zomaar een baby op komst is, maar ook een meertalige baby! Althans dat hopen veel ouders-in-spé als ze verschillende talen van elkaar spreken. Maar hoe je het meertalig opvoeden precies moet aanpakken kan soms tot moeilijke keuzes leiden. Blijven jullie beide je eigen taal spreken, of zijn er andere, betere opties? Wat doen jullie als jullie elkaars talen eigenlijk niet begrijpen en onderling een derde taal spreken? Hoe zullen de gesprekken dan eruit zien met je toekomstige kroost? Als jullie wel dezelfde taal spreken en dit anders is dan het Nederlands, vraag je je misschien af hoe je kind dan ook goed Nederlands gaat leren. Deze aflevering heeft ook een beetje een Afrikaans thema, want we spreken met de Egyptische Ayaan, onze Kletshead van de week, en de Ethiopiër Dessu, de eerste gast in onze nieuwe rubriek, Let’s klets! In Let’s klets! spreek ik met een ouder, leerkracht of logopedist over hun ervaringen met meertalige kinderen. Beide gesprekken vonden plaats op het Kletskoppen kindertaalfestival dat 29 februari 2020 in Nijmegen heeft plaatsgevonden. Foto: Hans van Wetering Tijdens ons gesprek kwamen er verschillende onderwerpen voorbij die we in eerdere afleveringen van Kletsheads hebben besproken, zoals het mixen van twee taken (Aflevering 1: Is het praten van twee talen door elkaar reden tot zorg?), taalproblemen (Aflevering 4: Hoe weet je of een meertalig kind een taalachterstand heeft?) en of meertaligheid veel cognitieve voordelen met zich meebrengt (Aflevering 5: Zijn meertalige kinderen slimmer dan eentalige kinderen?). Eowyn gaf ook het boek A Parent’s and Teacher’s Guide to Bilingualism van Colin Baker als leestip. Dit is ook één van mijn favorieten!  Eowyn Crisfield is expert op het gebied van meertalig onderwijs en opvoeden. Ze komt uit Canada waar ze haar Bachelor in Teaching English as a second language en haar Master in Toegepaste Taalwetenschap heeft gehaald. Ze heeft meer dan 20 jaar ervaring met het onderwijs, het opleiden van leraren, en het onderzoek op dit gebied. Ze heeft een heel toegankelijke blog www.onraisingbilingualchildren.com waar ze schrijft over haar professionele en persoonlijke ervaringen met meertaligheid. Hier kan je ook meer over haar diensten lezen, inclusief een webinar over het meertalig opvoeden. Eowyn is moeder van drie drietalige kinderen (Engels, Frans & Nederlands) en werkt als docent aan de Oxford Brookes University in het Verenigd Koninkrijk.  De post-productie van deze aflevering is uitgevoerd door Erik van Oosten (Factory 6)

Apr 2020

31 min 27 sec

Kinderen die in Nederland naar school gaan leren lezen in het Nederlands, ook meertalige kinderen. Maar niet alle meertalige kinderen leren ook lezen in hun andere taal. Soms is dit omdat ouders het niet nodig of niet belangrijk vinden, maar vaak komt dit doordat ouders niet zo goed weten hoe ze het moeten aanpakken. In deze aflevering leren we hoe het leren lezen in elkaar zit, dus welke stappen een kind moet doorlopen om deze belangrijke vaardigheid onder de knie te krijgen. Ook ontdekken we dat als je al in één taal kunt lezen het niet nodig is om vanaf nul te beginnen als je leert lezen in een andere taal. Toch gaat het niet vanzelf. Het vergt wel enige aandacht als ouder.  Wil je weten wat je als ouder kunt doen om je kind te helpen met het leren lezen in beide talen, wanneer je kind het beste kan beginnen met het leren lezen in de andere (niet-Nederlandse) taal, en wat je daarvan kunt verwachten? Dan is deze aflevering van de Kletsheads podcast voor jou! Hij bevat ook nuttige informatie voor leerkrachten. Als leerkracht weet je natuurlijk al hoe het leren lezen in elkaar zit, maar wat je misschien niet weet of waar je misschien niet zo zeker van bent, is hoe je meertalige kinderen en hun ouders kunnen ondersteunen bij het leren lezen in de andere taal. Ook hebben we het even over dyslexie en het leren lezen in twee talen en over het leren lezen in talen met een andere schrift. Dit allemaal met onze gast, Ludo Verhoeven. In deze aflevering hebben we twee Kletsheads van de week, Qais en Taim. Ludo Verhoeven is hoogleraar Orthopedagogiek aan de Radboud Universiteit, Nijmegen. Hij doet onderzoek naar gesproken en geschreven taalontwikkeling van kinderen met leerproblemen, en heeft honderden publicaties in nationale en internationale wetenschappelijke tijdschriften over de taal- en leesontwikkeling van meertalige kinderen. In het verleden was hij ook president van de Society for the Scientify Study of Reading.   De post-productie van deze aflevering is uitgevoerd door Erik van Oosten (Factory 6).

Mar 2020

36 min 46 sec

“Help! Mijn kind praat alleen Nederlands met me!” Dit is een van de meest gehoorde zorgen van ouders in Nederland die hun kinderen meertalig opvoeden. Je doet echt je best, praat consequent jouw taal met je kind, en toch spreekt zij of hij vooral Nederlands terug. Sommige ouders vinden dit niet erg, terwijl dit voor anderen voor veel frustratie kan zorgen. Maar hoe belangrijk is het eigenlijk als een kind alleen één van de twee talen spreekt die zij of hij hoort? Best wel, blijkt uit onderzoek. Ten minste, als je wilt dat je kind op den duur in staat is om beide talen actief te kunnen gebruiken. In deze aflevering van Kletsheads hebben we weer Erika Hoff te gast. We ontdekken hoe als kinderen een taal zelf gebruiken ze hem op een andere manier leren dan als ze alleen luisteren. En ook komen er veel tips aan bod voor ouders over hoe je een meertalig kind zo veel mogelijk kan stimuleren om naast het Nederlands ook de andere taal te blijven gebruiken. Deze zijn niet alleen handig voor ouders zelf, maar ook voor logopedisten en leerkrachten die advies willen geven aan meertalige ouders.  Onze Kletshead van de week is Maksim.  Een van de tips die ik noem aan het einde van de aflevering is om je kind naar een “Saturday school” oftewel “Heritage language school” te sturen. Hier bestaan er veel van, vooral in de grote steden, bijvoorbeeld in Eindhoven is er een heel actieve groep (Eindhoven Heritage Language Schools). Op meertalig.nl vind je een uitgebreide lijst met scholen op veel andere plekken en voor veel verschillende talen.  Prof. dr. Erika Hoff is hoogleraar ontwikkelingspsychologie aan de Florida Atlantic University in de VS. Zij is wereldberoemd om haar onderzoek naar de taalontwikkeling van meertalige een eentalige kinderen en geeft leiding aan een onderzoeksproject waarin een grote groep Spaans-Engels tweetalige kinderen vanaf 2½ jaar tot en met hun tiende verjaardag worden gevolgd. Haar onderzoek richt zich vooral op de vraag welke factoren in de omgeving van het jonge kind voorspellen hoe de latere taalontwikkeling zich ontwikkelt. Van februari t/m juni 2019 was Erika gastonderzoeker aan de Radboud Universiteit. Erika is al te gast geweest bij Kletsheads toen we het in aflevering 3 hebben gehad over hoeveel taal je moet horen om meertalig te worden. De post-productie van deze aflevering is uitgevoerd door Erik van Oosten (Factory 6)

Feb 2020

27 min 24 sec

Er zijn steeds meer meertalige kinderen in Nederland. Volgens sommige inschattingen heeft zelfs een derde van alle basisschoolleeringen een meertalig achtergrond. Wat doe je als leerkracht als je meertalige kinderen in je klas hebt zitten? Bij aankomst op de basisschool kan het ene kind nauwelijks Nederlands, terwijl het andere niet te onderscheiden is van het kind dat thuis alleen Nederlands spreekt, en je hebt ook alles ertussenin. Je wilt dat alle kinderen in je klas zo snel en zo goed mogelijk Nederlands leren, maar wat doe je met die andere taal? Kun je hem beter gewoon negeren, want op school is de voertaal toch Nederlands? Volgens onze gast Frederike Groothoff hoeft dat niet. Door hun meertalige identiteit te herkennen help je deze kinderen op allerlei fronten. Dus de andere taal, of thuistaal, kun je gewoon inzetten in de klas. Maar hoe pak je dat aan? Frederike geeft allerlei tips en tricks om met de thuistalen van meertalige kinderen aan de slag te gaan in de klas, zonder dat je zelf al die talen moet spreken. We hebben het ook over hoe je hun anderstalige ouders erbij kunnen betrekken, en we bespreken ook wat je als ouder van een meertalig kind kunt doen om de taalontwikkeling van je kind in de schooltaal, het Nederlands, te ondersteunen.  Tijdens ons gesprek heeft Frederike verschillende websites genoemd waar je meer tips en concrete voorbeelden van lesactiviteiten kunt vinden. Hier zijn ze op een rijjtje: Meertaligheid in Beeld (animatie clips van de Radboud Universiteit) Het 3M project (Meer Kansen Met Meertaligheid) van Joana Duarte en collega’s in Friesland; je kunt meer over dit project lezen in dit artikel op NEMO kennislink.  Het Edina platform (EDucation of International Newly Arrived migrant pupiles)   De website van Frederike en haar collega’s, waar ook de handreiking voor leerkrachten te vinden is waar Frederike het in de aflevering over heeft.  Onze Kletshead van de week is Daria. Frederike Groothoff is ambulant taalondersteuner bij Onderwijsgroep Amstelland in Amstelveen. Daar begeleidt en helpt ze leerkrachten om hun vaardigheden te verbeteren op het gebied van meertalige leerlingen. Hiervoor heeft ze zeven jaar lang zelf voor de klas gestaan als leerkracht op Taalschool Utrecht, een school voor nieuwkomers. Alsof dat niet allemaal genoeg uitdaging was is Frederike ook net haar promotieonderzoek aan de Universiteit Utrecht aan het afronden over de woordenschatontwikkeling van nieuwkomers.

Dec 2019

30 min 12 sec

Als je “meertalig opvoeden” en  “voordelen” in Google tikt, kom je vrij snel allerlei artikelen tegen waarin staat dat het leren van twee talen je kan helpen om je hersenen te trainen en dat “meertaligheid je slimmer maakt”. In het Engels wordt dit “the bilingual advantage” genoemd, en het is een van de meest onderzochte onderwerpen in het meertaligheidsonderzoek van afgelopen decennia. Het is ook een van de meest omstreden onderwerpen. Want deze voordelen worden niet bij alle meertalige kinderen (of volwassenen) gevonden. En de vraag is natuurlijk wat dit betekent. Laat het zien dat het onderzoek waarin dit voordeel is gevonden niet deugt, of bestaat het voordeel alleen voor sommige maar niet alle kinderen? In deze aflevering van Kletsheads ga ik in gesprek met Elma Blom, hoogleraar aan de Universiteit Utrecht en expert op dit gebied. Elma begint door uit te leggen wat er precies bedoeld wordt als mensen beweren dat meertalige kinderen slimmer zijn dan eentalige kinderen, en hoe dit precies onderzocht wordt. Ze noemt bijvoorbeeld een taak met visjes en een taak met cijferreeksen die je achterwaarts moet nazeggen. Hieronder zie je een afbeelding van hoe zo’n “visjes-taak” eruitziet, en hier kun je de taak met cijferreeksen uitproberen. Dit laatste meet je werkgeheugen, terwijl het bij de taak met de visjes om het negeren van niet belangrijke informatie draait (oftewel “inhibitie”).  We leren welke factoren bepalen of er bij meertalige kinderen een “bilingual advantage” te verwachten valt, en welke factoren juist niet van belang zijn. Benieuwd naar wat deze factoren zijn? Luister dan naar deze vijfde aflevering van Kletsheads! Onze Kletshead van de week is Maisy. Prof. dr. Elma Blom is hoogleraar Taalontwikkeling en Meertaligheid in Gezin en Onderwijs bij de afdeling Orthopedagogiek: Cognitieve en Motorische Ontwikkelingsproblemen aan de Universiteit Utrecht. Wat zij vooral interessant vindt om te onderzoeken is hoe taal zich ontwikkelt in situaties die net even iets anders zijn, bijvoorbeeld bij kinderen die meertalig zijn. Neem een kijkje op deze website om meer te weten te komen over wat Elma precies doet.  En hier op nemokennislink.nl kun je een blog van Elma lezen over het type onderzoek dat we in deze aflevering bespreken .

Nov 2019

24 min 16 sec

Net zoals met zindelijk worden, leren fietsen, of tanden krijgen, gaat de taalontwikkeling bij het ene kind soms makkelijker dan bij het andere. Verschillen tussen kinderen zijn dus normaal. Maar wat doe je als ouder of leerkracht als het allemaal niet zo soepel loopt met de taalontwikkeling van een meertalig kind? Op welk moment is het verstandig om hierover contact op te nemen met een professional, zoals een jeugdarts of logopedist? En als je zo’n professional bent, hoe kun je het beste omgaan met een meertalig kind als je moet vaststellen of het kind echt problemen heeft met taal?  Je hoort vaak dat meertalige kinderen een taalachterstand hebben, maar het woord taalachterstand wordt niet altijd gebruikt om hetzelfde probleem aan te duiden. Dit betekent dat het voor veel mensen onduidelijk blijft wat precies een taalachterstand inhoudt. Vaak bedoelt men hiermee dat een kind achterloopt in haar of zijn Nederlandse taalontwikkeling. Bij meertalige kinderen kan dit het gevolg zijn van het feit dat ze - doordat ze twee talen tegelijk leren - minder contact met het Nederlands hebben dan hun eentalige leeftijdsgenootjes. Maar net zoals bij eentalige kinderen kan het hebben van een taalachterstand ook betekenen dat er iets anders aan de hand is, namelijk dat het kind een taalontwikkelingsstoornis heeft. Dit wordt vaak afgekort tot TOS. In deze aflevering van Kletsheads spreek ik met Mirjam Blumenthal, onderzoeker en logopedist, over taalachterstand en TOS. We leren dat als een meertalig kind een TOS heeft, dit in beide talen te zien moet zijn. TOS is dus degelijk iets anders dan een taalachterstand in het Nederlands. We leren wat de kenmerken zijn van een TOS, wat je moet doen als ouder als je denkt dat je kind mogelijk een TOS heeft, en waar je op moet letten als het gaat om het vaststellen van een TOS bij meertalige kinderen. Tijdens ons gesprek noemt Mirjam twee apps die handig zijn om vast te stellen of (meertalige) kinderen een taalachterstand hebben. Dit zijn de TOS check app en de Speakaboo app (klik hier voor de Nederlandstalige site en hier voor de Engelstalige). Ze noemt ook LOWAN, een organisatie die scholen met veel nieuwkomers ondersteunt. Onze Kletshead van de week is Nadia.  Mirjam Blumenthal is opgeleid tot logopedist en werkt al bijna 25 jaar als onderzoeker bij Kentalis, een landelijke organisatie die o.a. kinderen en volwassenen met een taalontwikkelingsstoornis ondersteunt. Zij is auteur van het boek Meertalige ontwikkeling: Adviezen over meertalige opvoeden bij een auditief/communicatieve beperkingen heeft bijgedragen aan de dvd Meertaligheid, niet fout maar feit. Je kunt meer over het werk van Mirjam lezen in dit artikel van NEMO kennislink.

Nov 2019

26 min 30 sec

Meertalige kinderen groeien op in allerlei verschillende omstandigheden. In sommige gezinnen wordt thuis naast een andere taal ook het Nederlands gesproken. In andere gezinnen wordt er thuis alleen een andere taal gesproken en komt het kind alleen buitenshuis in contact met het Nederlands.  Er zijn kinderen die het Nederlands alleen van moedertaalsprekers horen, en er zijn kinderen die Nederlands (of hun andere taal) ook van mensen horen die minder taalvaardig zijn. In sommige gezinnen zijn er andere familieleden in de buurt die de thuis- of minderheidstaal met het kind praten, terwijl in andere gezinnen deze taal alleen door één ouder en verder niemand wordt gesproken. Alles bij elkaar betekent dit dat er grote verschillen kunnen zijn tussen kinderen in hoeveel taal ze horen en wat voor taal ze horen, en dit geldt voor zowel het Nederlands als de andere taal. In deze derde aflevering van Kletsheads zoeken we samen met hoogleraar Erika Hoff uit in hoeverre deze verschillen gevolgen hebben voor de taalontwikkkeling van meertalige kinderen. Deze aflevering is ook een meertalige aflevering: het gesprek met Erika vindt in het Engels plaats en tussendoor worden de belangrijkste punten in het Nederlands samengevat. Onze Kletshead van de week is Nathan. Prof. dr. Erika Hoff is hoogleraar ontwikkelingspsychologie aan de Florida Atlantic University in de VS. Zij is wereldberoemd om haar onderzoek naar de taalontwikkeling van meertalige een eentalige kinderen en geeft leiding aan een onderzoeksproject waarin een grote groep Spaans-Engels tweetalige kinderen vanaf 2½ jaar tot en met hun tiende verjaardag worden gevolgd. Haar onderzoek richt zich vooral op de vraag welke factoren in de omgeving van het jonge kind voorspellen hoe de latere taalontwikkeling zich ontwikkelt. Van februari t/m juni 2019 was Erika gastonderzoeker aan de Radboud Universiteit.

Oct 2019

28 min 45 sec

Meertalige kinderen leren om in twee talen te communiceren. Ze kunnen dus twee (en soms meer) talen praten. Volgens sommige mensen zijn meertalige kinderen ook beter in communiceren in het algemeen. Beter communiceren - of “effectief” communiceren zoals het vaak wordt genoemd - zou één van de vele voordelen zijn van het meertalig opgroeien. In deze tweede aflevering van Kletsheads zoeken we uit of dit voordeel daadwerkelijk bestaat. Samen met dr. Josje Verhagen, docent en onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam, stellen we vast dat het er sterk op lijkt dat dergelijke voordelen bestaan, en we ontdekken hoe onderzoekers dit komen te weten. We hebben het o.a. over een onderzoek waarin kinderen aan iemand moeten uitleggen waar verschillende voorwerpen liggen in een soort Ikea-kastje. De persoon met wie ze praten ziet maar een deel van wat zij zien. Je kunt hier zien hoe deze kastjes eruit zagen en meer over het onderzoek lezen. Onze Kletshead van de week is Keren-Or. Dr. Josje Verhagen is onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam binnen de Faculteit der Geesteswetenschappen en de Capaciteitsgroep Nederlandse Taalkunde. Zij doet onderzoek naar de taalontwikkeling van peuters en kleuters en de rol van het werkgeheugen hierbij. Een van haar onderzoeksprojecten gaat over de taalontwikkeling van kinderen die op een tweetalig kinderopvang zitten (Project MIND, Multilingualism in Daycare). Meer informatie over Josje’s veelzijdig onderzoek kun je vinden op deze website.

Sep 2019

24 min 5 sec

Meertalige kinderen gebruiken hun twee talen vaak door elkaar. Ze beginnen soms een zin in de ene taal en eindigen met de andere. Of ze gooien er af en toe een Nederlands woord tussendoor als ze hun andere taal praten. Voor veel ouders is dit vaak reden tot zorg. Het zou laten zien dat hun kind geen van de twee talen goed kan spreken, of dat het in de war is. In deze allereerste aflevering van Kletsheads zoeken we uit of deze zorgen terecht zijn. Met hoogleraar Elma Blom van de Universiteit Utrecht bespreken we de redenen waarom kinderen hun twee talen “mixen”. En of het een probleem is als meertalige ouders dit ook doen als ze tegen hun kinderen praten. Wat blijkt? Als je meertalig bent is het praten van twee talen door elkaar helemaal normaal, en dus niet echt reden tot zorg. Onze Kletshead van de week is Dominik. Prof. dr. Elma Blom is hoogleraar Taalontwikkeling en Meertaligheid in Gezin en Onderwijs bij de afdeling Orthopedagogiek: Cognitieve en Motorische Ontwikkelingsproblemen aan de Universiteit Utrecht. Wat zij vooral interessant vindt om te onderzoeken is hoe taal zich ontwikkelt in situaties die net even iets anders zijn, bijvoorbeeld bij kinderen die meertalig zijn. Neem een kijkje op deze website om meer te weten te komen over wat Elma precies doet.  En hier op meertalig.nl kun je een blog van Elma over "mixen" lezen .  

Sep 2019

21 min 20 sec

Kletsheads is een podcast over meertalige kinderen voor ouders, leerkrachten en logopedisten. Wil je meer weten? Luister dan naar deze inleiding van je host, taalwetenschapper Sharon Unsworth.

Sep 2019

2 min 24 sec