Uit de Ivoren Toren

Centre for Sustainability

Een podcast van de universiteiten Leiden-Delft-Erasmus. Welke keuzes hebben we in de energietransitie? Is de circulaire economie een oplossing voor alle duurzaamheidsproblemen? Hoe kunnen we ons voorbereiden op klimaatverandering? Luister naar onze podcast Uit de Ivoren Toren om meer te weten komen over deze maatschappelijke onderwerpen. Wij plukken wetenschappers uit de Ivoren Toren om het te hebben over allerlei duurzaamheidsthema’s. Luister naar de podcast van de universiteiten Leiden, Delft en Erasmus en help wetenschappers uit de Ivoren Toren!

Teaser: seizoen 2 van Uit de Ivoren Toren!
Trailer 1 min 23 sec

All Episodes

De circulaire economie. Je hebt er vast over gehoord of gesproken. Vaak gaat het dan al snel alleen over recycling. Maar het gaat natuurlijk om veel meer. Productontwerp, bijvoorbeeld,  speelt ook een rol. Maar hoe zit dat precies? Hoe ontwerp je producten op een circulaire manier?In deze aflevering een keertje geen hoogleraar of wetenschapper te gast. Fenna Plaisier, voormalig host van deze podcast, vraagt namelijk Deborah Sumter (de huidige host) deze keer het hemd van het lijf.  Deborah voltooide onlangs 4,5 jaar promotieonderzoek naar de benodigde competenties voor circulair ontwerpen. Wat ontdekte zij?----Host: Deborah SumterMeer informatie: Website Centre for SustainabilityProductie: KlaenkArtwork: Visual Friday

Jul 14

14 min

De afgelopen jaren zijn er verschillende rechtszaken gevoerd rondom het klimaat. Zo won Urgenda de klimaatzaak tegen de Nederlandse overheid. En onlangs won Milieudefensie de revolutionaire zaak tegen Shell, waardoor dit bedrijf nu via de rechter wordt gedwongen te vergroenen. Wat speelt er eigenlijk op het gebied van klimaatrecht?In deze aflevering ga ik in gesprek met Daphina Misiedjan, universitair docent aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Zij houdt zich bezig met de link tussen mensenrechten en klimaat. Ze vertelt ons meer over de laatste ontwikkelingen op het gebied van klimaatrecht, wat klimaatrechtvaardigheid is, waarom het nodig is en hoe jij als bezorgde burger ook je invloed kunt uitoefenen.  ----Host: Deborah SumterMeer informatie: Website Centre for SustainabilityProductie: KlaenkArtwork: Visual Friday

Jun 23

20 min 14 sec

Het belang van meer groen in de openbare ruimte werd duidelijk tijdens de lockdown. Maar de strijd om de openbare ruimte is niet altijd even makkelijk. Hoe kunnen overheden en burgers samenwerken om tot gezamenlijke groene openbare ruimtes te komen?In deze aflevering ga ik in gesprek met dr. Els Leclercq, stedenbouwkundig ontwerper en postdoc onderzoeker aan de TU Delft. Zij vertelt ons meer over het belang van het betrekken van burgers in de groene inrichting van de openbare ruimtes. En weet ons te vertellen hoe en welke samenwerking tussen overheid en burgers bijdragen aan het creëren van een natuurinclusieve stad.----Host: Deborah SumterMeer informatie: Website Centre for SustainabilityProductie: KlaenkArtwork: Visual Friday

Jun 9

20 min 49 sec

Stikstof: een kleur- en geurloos gas dat overal om ons heen zweeft. Dat klinkt op het eerste oog misschien onschuldig. Toch heeft het in de afgelopen jaren een  fel debat doen oplaaien. Een teveel aan stikstof in de lucht heeft namelijk verschillende negatieve gevolgen voor de natuur.  Het leidde tot crises in de bouw én in de landbouw. In deze aflevering ga ik in gesprek met Jan Willem Erisman, hoogleraar milieu en duurzaamheid bij het Centrum voor Milieuwetenschappen in Leiden. Hij vertelt ons meer over de aanleiding van de laatste stikstof crisis,  de potentiële oplossingen en hoe jij als consument ook een rol speelt.----Host: Deborah SumterMeer informatie: Website Centre for SustainabilityProductie: KlaenkArtwork: Visual Friday

May 25

26 min 58 sec

Duurzaamheid en mode...twee dingen die  niet altijd samen lijken te gaan. We worden regelmatig doodgegooid met verhalen over de groeiende fast fashion markt aan de ene kant en de kledingberg aan de andere kant. Wat is ervoor nodig om deze onderwerpen dichter bij elkaar te brengen?In deze aflevering ga ik in gesprek met Natascha van der Velden, onderzoeker en consultant op het gebied van duurzame mode en academisch coordinator van het LDE CfS Circular Textiles Lab. Ze vertelt ons meer over haar passie voor het vak, de rol van ontwerpers, en wat er nodig is om toe te werken naar een duurzamere mode industrie. En ze geeft wat tips mee zodat jij ook kunt zorgen voor een duurzaam gevulde kledingkast. Kortom: stof tot nadenken!----Host: Deborah SumterMeer informatie: Website Centre for SustainabilityProductie: KlaenkArtwork: Visual Friday

Apr 28

26 min 20 sec

Kunstenaars lijken een steeds belangrijkere rol te gaan spelen in het klimaatdebat. Denk maar aan de Pollution Pods van Micheal Pinsky en Ice Watch van Olafur Eliasson . Het werk van kunstenaars, die zich bezighouden met maatschappelijk relevante thema’s lijkt daarom ook steeds vaker te worden vastgelegd in de mainstream media. Maar wat is eigenlijk de rol van kunstenaars in het klimaatdebat? In deze aflevering spreek ik Ulrike Hahn, een tweedejaars PhD onderzoeker aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, over haar onderzoek naar kunst en klimaatverandering. Zijn kunstenaars en klimaat een goede combi? En kunnen kunstenaars wetenschappers helpen de dringende boodschap rondom o.a. klimaatverandering over te brengen?----Bronvermelding:In deze aflevering hoor je een kort audio fragment van de het kunstwerk Archives of VATNJAKOL van Katie Paterson: https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=12317438&t=1618321589101----Host: Deborah SumterMeer informatie: Website Centre for SustainabilityProductie: KlaenkArtwork: Visual Friday

Apr 14

25 min 51 sec

Urban mining is met de opkomst van de circulaire economie een hot topic. Het belooft een duurzamere oplossing te zijn voor de groeiende vraag aan grondstoffen ten gevolge van onder andere bevolkingsgroei en verstedelijking. Wat is de stand van zaken? In deze aflevering ga ik in gesprek met Ester van der Voet, universitair hoofddocent bij de studie Industriële Ecologie bij het Instituut voor Milieuwetenschappen in Leiden.Weten we inmiddels al meer over de hoeveelheid materialen die is opgeslagen in de stedelijke mijn? En wanneer kunnen we beginnen met graven? Ester is een van de wetenschappers die meewerkte aan de Integrale Circulaire Economie Rapportage 2021 (PBL), waarin de balans op werd gemaakt van de stedelijke mijn in Nederland. Zij vertelt ons meer over het schatten van de voorraden en hoe het in beeld beeld brengen van materiaal voorraden kan helpen om meer grip te krijgen op de kansen voor een circulaire economie. Archiefmateriaal:Deze aflevering bevat een fragment van VPRO's Tegenlicht uit 2015 over Urban Mining. ----Host: Deborah SumterMeer informatie: Website Centre for SustainabilityProductie: KlaenkArtwork: Visual Friday

Mar 24

25 min 2 sec

De leveringstekorten van medicijnen en mondkapjes aan het begin van de coronacrisis legden de problemen rondom supply chains goed bloot. Globalisering heeft ervoor gezorgd dat onze producten van steeds verder weg kunnen komen. Tegelijkertijd is er in de wereld een focus op het terughalen van de maakindustrie naar eigen land. Denk dan aan de term 'America First'. Maar ook dichterbij huis wordt het terughalen van productie als een optie gezien. In een briefadvies schrijft de SER in februari 2021 dat de overheid in tekortsituaties van essentiële producten het terughalen van productie kan bevorderen. Reshoring, heet dat. Maar hoe realistisch is deze strategie eigenlijk? In deze aflevering ga ik in gesprek met universitair hoofddocent, Rene Kleijn, en junior onderzoeker, Ankita Singhvi. Ik spreek ze over het onderzoek dat ze doen naar het effect van de pandemie op supply chains. Weten zij hoe de supply chains van de mondmaskers die ze dagelijks dragen eruit ziet? En hoe kunnen we voorkomen dat we in de toekomst niet meer verlegen om hulpmiddelen zitten wanneer we die het hardst nodig hebben?----Host: Deborah SumterMeer informatie: Website Centre for SustainabilityProductie: KlaenkArtwork: Visual Friday

Mar 10

27 min 37 sec

Onze samenleving staat op een cruciaal punt, zegt archeoloog Maikel Kuijpers, waarbij we beseffen dat het eigenlijk niet goed werkt waar we mee bezig zijn. Vooral de relatie die wij hebben met materialen, dus mens, materiaal en relatie. Ambachten en vakmanschap kunnen een cruciale rol spelen in de circulaire en duurzame samenleving. Het vakwerk laat de echte waarde van materialen zien, en het kan ook zorgen voor sociale cohesie.De duurzame toekomst? Die is handgemaakt. Bekijk ook de documentaire van Maikel Kuijpers The future is handmade ---Host: Fenna PlaisierEindmontage & Muziek: Michiel van Poelgeest (Klaenk)In opdracht van: Leiden - Delft - Erasmus Centre for Sustainability

Jul 2020

20 min 6 sec

[English spoken]Uit de Ivoren Toren goes international in this special student edition! This episode we interview student Erika van der Linden about her master thesis research to a crucial metal for our energy transition: cobalt. There is a story of the energy transition and that's a story about the mining of cobalt in the Democratic Republic of the Congo - the DRC. Mining causes local environmental pollution and human rights abuses. Is there a way out?----Host: Quirien ReijtenbaghSound design: Michiel van Poelgeest | Klaenk

Jun 2020

6 min 18 sec

Paradise found almost always means paradise lost. Zo begint Shirley Nieuwland, PhD aan de Erasmus Universiteit van Rotterdam aan haar blog over duurzaam toerisme. Zowel haar onderzoek als haar eigen interesse gaat uit naar de vraag: hoe kunnen we ervoor zorgen dat toerisme in balans is met de omgeving? In dez podcast vertelt Shirley over haar onderzoek over stedelijk toerisme, over de schaduwkant van Airbnb en wat de consequentie is van goedkope vliegreizen. Wil je meer over duurzaam toerisme weten? Volg de blog van Shirley Nieuwland: https://www.paradisefound.nl/about/---Host: Fenna PlaisierEindmontage & Muziek: Michiel van Poelgeest (Klaenk)In opdracht van: Leiden - Delft - Erasmus Centre for Sustainability

Jun 2020

15 min 56 sec

De industrie rondom nanotechnologie groeit razendsnel. Nanotech claimt ook “Green & Clean te zijn”, omdat je veel sterkere en betere producten maakt, zoals bijvoorbeeld veel efficiëntere zonnepanelen. Daarom zou nanotechnologie een goede vervanging zijn voor veel chemische stoffen die nu op de markt zijn. Maar klopt dat wel? Wat doen die minuscule deeltjes met ons lichaam of in de natuur? Is nanotech wel wat het belooft te zijn? We gaan in gesprek met Martina Vijver Professor Ecotoxicology aan de Universiteit Leiden over de vraag wat er waar is van de Green & Clean belofte.  --Help je ook wetenschappers Uit de Ivoren Toren? Deel je favoriete aflevering met je vrienden en collega's of online met #UitdeIvorenToren en tag ons op Twitter @LDE_CfS of LinkedIn @LDE Centre for Sustainability.---Host: Fenna PlaisierEindmontage & Muziek: Michiel van Poelgeest (Klaenk)In opdracht van: Leiden - Delft - Erasmus Centre for Sustainability

May 2020

20 min 31 sec

Waarom meten we wel ons nationaal inkomen en niet ons welzijn of hoe het gaat met de natuur? In zijn boek "Replacing GDP by 2030" legt milieueconoom Rutger Hoekstra uit waarom het Bruto Binnenlands Product (BBP) zo succesvol is en waarom we hiervan moeten leren om het BBP te vervangen. Want hoe kunnen we duiden of het de goede kant opgaat met de samenleving? En als het geen economische groei is, weten we dan wel wat wel wel willen als samenleving? In deze aflevering vertelt Rutger ons wat er nodig is om het BBP te vervangen. Want met alleen meten, komen er er niet. ---Host: Fenna PlaisierEindmontage & Muziek: Michiel van Poelgeest (Klaenk)In opdracht van: Leiden - Delft - Erasmus Centre for Sustainability

May 2020

20 min 56 sec

Protesten tegen windmolens lopen soms volledig uit de hand. Er wordt gesproken van "windmolenoproer" en"terrorisme". En nu zegt hoogleraar Eefje Cuppen dat conflict juist ook goed kan zijn. Goed? Maar hoe zit het dan met de energietransitie? Die moet toch juist sneller? We gaan het hebben over de Drentse windmolenoproer, over gemeenschapsgevoel en we luisteren naar een stuk van Zondag met Lubach van 3 jaar geleden over windmolens en de rol van de voormalige minister Henk Kamp. NB: Eefje Cuppen werkt sinds kort als professor "Governance of Sustainability"  bij de faculteit Bestuurskunde van de Universiteit Leiden.  Audio Fragment Zondag met Lubach (S04) Windmolens.  Help je ook wetenschappers Uit de Ivoren Toren? Deel je favoriete aflevering met je vrienden en collega's of online met #UitdeIvorenToren en tag ons op Twitter @LDE_CfS of LinkedIn @LDE Centre for Sustainability.---Host: Fenna PlaisierEindmontage & Muziek: Michiel van Poelgeest (Klaenk)In opdracht van: Leiden - Delft - Erasmus Centre for Sustainability

Mar 2020

18 min 8 sec

Wat als je klimaatactivist bent én wetenschapper? Word je dan nog wel serieus genomen? Socioloog Vatan Hüzeir wordt ook wel de luis in de pels genoemd binnen de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij breekt een lans voor klimaatactivisme, voor meer transparantie binnen universiteiten en roept de universiteiten op om radicaal te breken met de fossiele industrie.  Wat is er dan mis is met de transparantie bij universiteiten en waarom heeft dat invloed om het klimaatdebat? Waarom zou je klimaatactivist en wetenschapper zijn? Dat hoor je in deze aflevering van Uit de Ivoren Toren.  Help je ook wetenschappers Uit de Ivoren Toren? Deel je favoriete aflevering met je vrienden en collega's of online met #UitdeIvorenToren en tag ons op Twitter @LDE_CfS of LinkedIn @LDE Centre for Sustainability. ---Host: Fenna PlaisierEindmontage & Muziek: Michiel van Poelgeest (Klaenk)In opdracht van: Leiden - Delft - Erasmus Centre for Sustainability

Feb 2020

15 min 36 sec

Wetenschappers schrijven rapport na rapport over de urgentie van klimaatverandering. Klimaatactivisten als Greta Thunberg roepen politici op met de boodschap: luister naar de wetenschappers! Waarom blijft het gat tussen wetenschap en politiek zo groot? En gaan wetenschappers wel ver genoeg om de urgentie duidelijk te maken? Moet er niet meer gebeuren dat het schrijven van rapport? Waar is de wetenschapper in het klimaatdebat?We gaan in gesprek met Carel Stolker en Bas Eickhout. Carel Stolker is het hoofd van de Universiteit Leiden. Wat vindt hij dat de rol van de wetenschap zou moeten zijn? Bas Eickhout is Europarlementariër van GroenLinks: wat merkt hij van de wetenschappers in Brussel? Zijn ze wel genoeg aanwezig?---Host: Fenna PlaisierEindmontage & Muziek: Michiel van Poelgeest (Klaenk)In opdracht van: Leiden - Delft - Erasmus Centre for Sustainability

Feb 2020

29 min 56 sec

Een nieuw seizoen staat voor de deur! De eerste aflevering is wel heel speciaal: we gaan naar het hart van de Ivoren Toren! Daar interviewen wij de rector magnificus van de Universiteit Leiden, Carel Stolker, over de vraag of wetenschappers wel genoeg doen in het klimaatdebat. En we reizen naar af naar Brussel en vragen Europarlementariër Bas Eickhout waarom het gat tussen wetenschap en politiek zo groot is. Dit seizoen belooft weer spannend te worden. Dus maak je op voor onderwerpen als:Wat gebeurt er als je klimaatactivist bent én wetenschapper? Wat is de schaduwzijde van nanotechnologie? En hoe we ervoor kunnen zorgen dat het BBP niet de enige graadmeter is voor hoe het met ons gaat?

Feb 2020

1 min 23 sec

“Bollengif in babyluiers”, luidt de titel van een Zembla aflevering van afgelopen april, een aflevering die was gemaakt naar aanleiding van een wetenschappelijk onderzoeksrapport naar bestrijdingsmiddelen rondom de bollenvelden.  De tulpen zijn inmiddels weer gerooid, maar het debat bloeit: aan de ene kant staan boze en bezorgde bewoners en journalisten, aan de andere kant de kwekers - die zelf ook met de handen in het haar zitten. Waarom zijn de bestrijdingsmiddelen bij de bollenstreek zo’n groot probleem? En weten we eigenlijk wel wat de gevolgen zijn van “bollengif in bayluiers?”. In deze aflevering halen we de  angel uit de discussie met hoogleraar Peter van Bodegom. Fragmenten in deze aflevering:https://www.omroepwest.nl/nieuws/3774525/Omwonenden-van-bollenvelden-meer-blootgesteld-aan-gif-dan-gedacht https://zembla.bnnvara.nl/nieuws/bollengif-in-babyluiers 

Jul 2019

20 min 34 sec

Onze wereld bestaat uit allerlei verschillende materialen die de bouwstenen vormen van ons bestaan.Het is een complexe wereld die steeds complexer wordt. Waren we in het stenen tijdperk nog blij met wat stenen, tegenwoordig bestaat alleen ons mobiel telefoontje al uit ongeveer 100 verschillende soorten materialen. In de circulaire economie gaat het over hoe wij omgaan met deze materialen. Daarom duiken wij in deze aflevering in de materialen zelf. We hebben het over de materialen waar jij misschien nog helemaal niet bij stilstaat, maar waar jij en wij allemaal helemaal afhankelijk van zijn: namelijk de kritieke materialen.De beste reisgids op het gebied van materialen is de materiaalkundige Erik Offerman. We kijken door zijn ogen naar deze wereld om zo beter te begrijpen wat er moet gebeuren om in de toekomst ook nog mobieltjes te kunnen produceren en windmolens te bouwen. We ontleden het materiaal staal om zo te begrijpen welke kritieke materialen hierin zitten en wat we kunnen doen om materialen circulair te maken. 

Jun 2019

21 min 14 sec

“Het grootste probleem is niet dat de grondstoffen opraken, maar dat de leefbaarheid verdwijnt. Want wat hebben we aan een leven op aarde zonder leven?”Industrieel ecoloog dr. Benjamin Sprecher legt uit welke dynamieken er achter Urban Mining schuilen. Want waarom is Urban Mining nu opeens zo’n hot topic en wat hebben geopolitiek machtsstructuren hiermee te maken? Is het tekort aan grondstoffen wel zo’n groot probleem of hebben we te maken met grotere probleem die ons dwingen onze steden zelf als mijn te gaan zien? Waarom slepen we nog steeds met grondstoffen van hot naar her en houden we ze niet gewoon hier, in onze eigen steden? Luister naar aflevering 6 “Urban Mining: van hot naar hier.”Fragmenten die in deze aflevering:Tegenlicht VPRO: https://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/kijk/afleveringen/2014-2015/vuil-goud.html Promofilmpje Urban Mining is Hot VPRO: https://youtu.be/dOWDCejTtS4Computer recycling West Africa style - BBC News: https://youtu.be/JXDrIvShZKU  

Jun 2019

21 min 16 sec

“Hoe ziet onze landbouw er over 100 jaar uit? Daar gaan de Europese verkiezingen over”, stelt onderzoeker en bioloog Maarten Schrama in deze nieuwe podcast aflevering.Want dat de landbouw anders moet, daar zijn we het inmiddels over eens. Hoe het anders moet, daar verschillen de wetenschappers en politici sterk van mening. En in midden van het debat staan de voedselbossen: een landbouwmethode die haaks staat op de huidige ideeën over efficiënte voedselproducten. Kunnen we voedselbossen wel serieus nemen? Is het niet een leuke hobby waar boeren hoofdschuddend bij weglopen? Wij dwalen in deze aflevering in de voedselbossen en brengen je naar het hart van het voedselvraagstuk: hoe produceren we op een duurzame manier genoeg voedsel? 

Jun 2019

21 min 16 sec

Je denkt dat je goed bezig bent met zonnepanelen op het dak, een elektrische auto en aandelen in een windmolenpark. En dan kopte het NRC in januari 2018 het volgende:"Onze groene energie verwoest elders de natuur." En verder staat er: “Door de energietransitie in het Westen stijgt de vraag naar grondstoffen als nikkel en kobalt." Wat zijn de gevolgen van onze grondstoffenhonger en waar komen die grondstoffen vandaan? Hoe kunnen wij ervoor zorgen dat we de schade voor mens en natuur minimaliseren?Deze vragen stellen wij aan dr. René Kleijn, industrieel ecoloog en universitair hoofddocent aan het Centrum voor Milieuwetenschappen in Leiden. René Kleijn is gespecialiseerd in kritieke materialen en kan ons precies uitleggen hoe de achterkant van de energietransitie eruit ziet, waar onze grondstoffen vandaan komen en welke maatregelen wij moeten treffen om het proces overal duurzamer te maken. 

May 2019

19 min 32 sec

Wat hebben donuts, voetbal, meer vrije tijd en de economie met elkaar te maken? Luister daarvoor naar onze nieuwe aflevering “Circulaire groei - feit of fabel?"In deze aflevering legt prof. dr. Arnold Tukker, wetenschappelijk directeur van het Leiden-Delft-Erasmus Centre for Sustainability uit wat de circulaire economie is, waarom wij niet oneindig kunnen groeien en waarom wij momenteel nog steeds niet zonder groei kunnen. Ook doet hij een oproep aan de politiek: “als het blijft leuk politiek scoren en proefprojecten, dan gaan we het niet redden. De politiek moet nieuwe randvoorwaarden stellen en keuzes durven te maken.”

May 2019

21 min 42 sec

Steden raken overvol. We willen er wonen, werken, recreëren en ons makkelijk van A naar B kunnen verplaatsen. De laatste jaren zien we overal om ons heen woontorens als paddenstoelen de lucht in schieten. Zijn die woontorens wel de oplossing voor de woningnood? En voor wie bouwen we die dure torens eigenlijk? Voor en tegenstanders staan recht tegenover elkaar. Volgens de ene bouwkundige is dit dé oplossing voor onze woningnood, terwijl ander hoofdschuddend toekijkt hoe het aanblik van de stad compleet veranderd en  vreest voor anonimiteit in steden.  In deze aflevering  gaan wij in gesprek met prof. dr. Ellen van Bueren, hoogleraar stedelijke ontwikkeling aan de TU Delft - faculteit Bouwkunde.  We zullen ingaan op de vraag wat hoogbouw doet voor de sociale cohesie in een stad en of hoogbouw wel duurzaam kan. De fragmenten die in dit stuk voorkomen komen van AT5 en van het VPRO programma Tegenlicht. Het stuk over Sjoerd Soeters: AT5 https://youtu.be/8qjMk_W6bloHet stuk over Winy Maas: https://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/kijk/afleveringen/2017-2018/city-for-sale.html  

Apr 2019

17 min 6 sec

Duurzame energie - het blijft een lastig probleem. Hoe kunnen we er voor zorgen dat we genoeg schone energie op de juist plek en juiste tijd hebben? Zijn er andere oplossingen naast zon- en windenergie? In deze aflevering zullen we het hebben over de rol van waterstof. Wat is waterstof en wat kunnen we er mee in Nederland? Luister naar ons gesprek met prof. dr. Ad van Wijk en Lidewij van Trigt om meer te weten te komen!Sound design en eindmontage door Michiel van Poelgeest van Klaenk. Meer over de sprekers vind je op onze website. 

Mar 2019

14 min 12 sec