MCK podcasty

Free Range Productions

Dzielimy się opowieściami o najbliższych nam sprawach: Krakowie, Europie Środkowej, architekturze i sztuce.

Prezentujemy dzieła sztuki z wystaw w galerii MCK od nieznanej dotąd strony.

All Episodes

Podcast o sytuacji religijnej w Ukrainie i jej genezie. Katarzyna Kotyńska i Tomasz Hodana opowiadają o tym, że hybrydowość Ukrainy widoczna jest także w religii, mieszającej wpływy prawosławne, grekokatolickie, muzułmańskie i żydowskie. Podcast mówi także o historycznym fenomenie prawosławia kijowskiego, bardziej otwartego na inne religie oraz o ukraińskim baroku, w którym dominował język polski.

Oct 29

21 min 18 sec

Rozmowa na temat Kijowa jako „matki grodów” ruskich i stolica niepodległej Ukrainy. Joanna Majewska i Tomasz Hodana opowiadają o różnych obliczach Kijowa i o tym, jak zmieniały się one przez wieki. Ruszymy na przechadzkę ulicami miasta, a nasi przewodnicy pokazują nam serce duchowego Kijowa, jego kulturalną duszę i centrum władzy politycznej. Nie zabraknie w tej opowieści historii najnowszej.

Oct 29

23 min 55 sec

Podcast o „Innych” czyli etnicznych i narodowych mniejszościach Ukrainy. Joanna Majewska i Tomasz Hodana rozmawiają o obecności Tatarów w przestrzeni publicznej Ukrainy oraz o tym, jak bardzo tę obecność zmienił ich udział w Rewolucji Godności oraz aneksja Krymu. Tatarska „inność” stanowi punkt wyjścia do rozważań szerszych: o źródłach różnorodności narodowej i etnicznej Ukrainy oraz o głośnym projekcie „Ukrainer”.

Oct 29

19 min 59 sec

Katarzyna Kotyńska i Joanna Majewska opowiadają o sowieckich korzeniach planowania przestrzennego i urbanistycznego Charkowa, o jego tradycjach kulturalnych i śladach „rozstrzelanego odrodzenia” – grupy literatów i architektów z lat 20. XX w., których większość została zamordowana przez NKWD. Jakie znaczenie dla Charkowa mają surowce naturalne, w tym węgiel, dlaczego miasto nie podzieliło losu Doniecka i jaką rolę odegrali w tym współcześni artyści, tacy jak Serhij Żadan? – oto pytania, które stawiają sobie rozmówczynie.

Oct 29

24 min 28 sec

Jak ważne były rządy Austrii dla poczucia sprawczości i podmiotowości Ukraińców? Katarzyna Kotyńska i Joanna Majewska opowiadają o tym, jak współcześni Ukraińcy mają sentyment dla tego okresu, pierwszego, w którym doczekali się praw i siłę tych uczuć widać w literaturze czy kulturze. Głównym tematem rozmowy jest jednak Lwów, dla którego austriacka przeszłość to okres rozkwitu; okres, w którym miasto stało się europejską metropolią.

Oct 29

24 min 18 sec

O współczesnym ukraińskim języku i jego korzeniach rozmawia Katarzyny Kotyńskiej i Joanny Majewskiej. Czy Ukraina jest państwem dwujęzycznym a może wielojęzycznym? Jakie znaczenie, polityczne i społeczne ma to, jakim językiem posługują się Ukraińcy? Jak mocno obecny jest język rosyjski w przestrzeni publicznej i czym jest zmora tłumaczy, surżyk?

Oct 29

25 min 48 sec

Korzenie ludowe są najbardziej powszechnym elementem ukraińskiej świadomości, a wielu współczesnych Ukraińców jest niezwykle przywiązanych do ludowych tradycji, tekstów, rytuałów czy wzorów. Katarzyna Kotyńska, Tomasz Hodana i Bartosz Panek nawiązują do traumy Wielkiego Głodu, a także do lat 90. ub. wieku, kiedy to kryzys gospodarczy przebudził „wiejskie geny” Ukraińców. W rozmowie o ludowym wizerunku Ukrainy nie może zabraknąć wyszywanki, nie tylko jako tradycyjnego chłopskiego stroju, ale i manifestacji tożsamości ukraińskiej.

Oct 29

26 min 59 sec

Dla wielu krajów Ukraina to państwo istniejące przez ostatnie 30 lat — a czym jest dla samych Ukraińców? Dlaczego w oficjalnych przekazach na temat ukraińskiej państwowości króluje św. Włodzimierz, a w popkulturze Kozacy? Joanna Majewska i Tomasz Hodany zastanawiają się także nad problematycznym dziedzictwem Ukrainy sowieckiej.

Oct 29

24 min 17 sec

Step i geografia Ukrainy. Katarzyna Kotyńska i Tomasz Hodana rozmawiają o tym, gdzie leży Ukraina, czy Ukraina to step i skąd się wzięła jej nazwa. Słuchacze poznają podstawy ukraińskiej geografii, opartej na olbrzymiej różnorodności poszczególnych regionów. Ważnym elementem rozmowy jest mit kozaczyzny, który rozmówcy odnoszą do wydarzeń współczesnych, np. Majdanu.

Oct 29

24 min 35 sec

Jego przedstawienia kwiatów są tak ujmujące, że wchodząc do sklepu z porcelaną, możemy być pewni, że natrafimy na wzór oparty na jego pracach.  Pierre-Joseph Redouté, był nadwornym malarzem Marii Antoniny. Po Rewolucji Francuskiej wykonał ilustracje roślin hodowanych w ogrodach pałacu Malmaison dla właścicielki majątku, Józefiny Bonaparte. Hodowano tam ponad 200 gatunków kwiatów, w tym 250 odmian róż. Redouté, w przeciwieństwie do wcześniejszych ilustratorów, którzy pokazywali rośliny w kolejnych fazach rozwoju, skupił się tylko na jednej – na kwitnieniu. O mistrzu ilustracji botanicznej i jego albumie różanym opowiada Krzysztof Radoszek,autor koncepcji i kurator wystawy „Rośliny i zwierzęta. Atlasy historii naturalnej w epoce Linneusza”. Podcast pochodzi z audycji „Niedziela w ogrodzie” w Radiu RMF Classic i zaprasza do zwiedzania wystawy „Rośliny i zwierzęta. Atlasy historii naturalnej w epoce Linneusza” prezentowanej w Galerii Międzynarodowego Centrum Kultury, na Rynku Głównym 25 w Krakowie.

Sep 2020

2 min 54 sec

Wycinanki z XVIII-wiecznych atlasów? Antoni Waga robił to w imię nauki. W XIX wieku biblioteki, wypełnione obłędnie kolorowymi obrazami roślin i zwierząt, traktowano jako standardowe uzupełnienie gabi­netów naturalnych.Kolekcjonerem okazów przyrodniczych i atlasów był polski uczony Antoni Waga, którego zbiór naturaliów liczył ponad dwa tysiące tytułów. Do rycin, przygotowanych przez niemieckiego malarza miniatur, przyrodnika i entomologa Augusta Johanna Rösela von Rosenhofa, stworzył wszystkie podpisy – uznał, że sam Rosenhof, żyjący sto lat wcześniej (XVIII w.), nie znał się wystarczająco dobrze na ich klasyfikacji. Waga wykonał więc kolaże, wycinając z oryginalnego albumu ryciny i układając je zgodnie z preferowanymi przez siebie systematykami. O kolekcjonowaniu albumów przyrodniczych, ich tworzeniu i porządkowaniu opowiada dr Anna Olszewska, współkuratorka ekspozycji „Rośliny i zwierzęta. Atlasy historii naturalnej w epoce Linneusza” ze strony Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie.  Podcast pochodzi z audycji „Niedziela w ogrodzie” w Radiu RMF Classic i zaprasza do zwiedzania wystawy „Rośliny i zwierzęta. Atlasy historii naturalnej w epoce Linneusza” prezentowanej w Galerii Międzynarodowego Centrum Kultury, na Rynku Głównym 25 w Krakowie.

Sep 2020

2 min 46 sec

Porcelana w robaki? Ten nietypowy wzór jest przykładem na wędrowanie motywów pomiędzy kartami książek przyrodniczych a sztuką użytkową. Naczynia porcelanowe, prócz swojej głównej funkcji użytkowej, bardzo często pełniły również rolę dekoracyjną, świadczącą o statusie ich właściciela. Pochodzący z XVIII wieku serwis stołowy biskupa Adama Stanisława Göetzendorf-Grabowskiego, otrzymany w darze od Augusta III, na co dzień można podziwiać na Zamku Królewskim na Wawelu. Jego projektanci odeszli od popularnych koncepcji dekorowania porcelany herbami, motywami roślinnymi czy krajobrazami. Ozdobili go malarskimi kwiatami i owadami, wyglądającymi niczym zaczerpnięte z atlasów historii naturalnej. Korzystając z środkowoeuropejskich książek botanicznych i zoologicznych wybrali gatunki rodzimych kwiatów: konwalie, niezapominajki, malwy, lilie i róże.  O historii wyjątkowego serwisu, opowiada Łukasz Galusek, dyrektor ds. programowych MCK. Podcast pochodzi z audycji „Niedziela w ogrodzie” w Radiu RMF Classic i zaprasza do zwiedzania wystawy „Rośliny i zwierzęta. Atlasy historii naturalnej w epoce Linneusza” prezentowanej w Galerii Międzynarodowego Centrum Kultury, na Rynku Głównym 25 w Krakowie.

Sep 2020

2 min 40 sec

Ponad 600 grafik przedstawiających ryby, a każda oddana z najdrobniejszymi szczegółami. Tworzą one niesamowity atlas i dowód badawczej dociekliwości. Przez 20 lat francuski zoolog Georges Cuvier i jego uczniowie tworzyli monumentalne dzieło, a ich prace są nie tylko hiperrealistyczne, lecz także nieprawdopodobnie staranne. Przygotowywano je przy użyciu wielu farb, między innymi metalicznych, za ich pomocą podkreślając rybie łuski. Oznaczeniu i walorach artystycznych słynnej "Historii naturalnej ryb" opowiada Krzysztof Radoszek,autor koncepcji i kurator wystawy „Rośliny i zwierzęta. Atlasy historii naturalnej w epoce Linneusza”. Podcast pochodzi z audycji „Niedziela w ogrodzie” w Radiu RMF Classic i zaprasza do zwiedzania wystawy „Rośliny i zwierzęta. Atlasy historii naturalnej w epoce Linneusza” prezentowanej w Galerii Międzynarodowego Centrum Kultury, na Rynku Głównym 25 w Krakowie.

Sep 2020

2 min 42 sec

Ekonomiczne, czyli użytkowe. To historia o tym jak można zafascynować się przyrodą najbliżej nas, czyli na przykład na talerzu. Marcus Elieser Bloch, niemiecki badacz i lekarz, był twórcą słynnego atlasu Ekonomiczna historia ryb niemieckich. Stworzył go by uzupełnić wiedzę o europejskich gatunkach ryb, kiedy nie znalazł ich opisów u Linneusza. Ekonomia była dla niego jednak tylko punktem wyjścia, gdyż szybko pochłonęła go ichtiologia, a także obyczaje i sposoby pracy rybaków stosowane w XVIII wieku. Ostatecznie jego atlas ukazał się jako olbrzymie wydanie, liczące ponad 400 ilustracji.  O eksploracji rodzimych gatunków hodowlanych opowiada drAnna Olszewska,współkuratorka ekspozycji „Rośliny i zwierzęta. Atlasy historii naturalnej w epoce Linneusza” ze strony Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie. Podcast pochodzi z audycji „Niedziela w ogrodzie” w Radiu RMF Classic i zaprasza do zwiedzania wystawy „Rośliny i zwierzęta. Atlasy historii naturalnej w epoce Linneusza” prezentowanej w Galerii Międzynarodowego Centrum Kultury, na Rynku Głównym 25 w Krakowie.

Sep 2020

2 min 45 sec

W XVII-wiecznym Lesznie Jan Jonston, wybitny przedstawiciel nauk przyrodniczych, tworzył nie tylko popularnonaukowe dzieła, ale i nowoczesne podręczniki. W połowie XVII wieku we frankfurckiej oficynie Matthausa Meriana i jego spadkobierców ukazał się bogato ilustrowany podręcznik przyrody dla uczniów leszczyńskiego gimnazjum, jednej z najważniejszych protestanckich szkół w Polsce. Jego zadaniem było rozbudzenie w uczniach fascynacji światem roślin i zwierząt. Niektóre z przedstawień, choć wydaje się że dotyczą tak pospolitych zwierząt jak indyk, kryją niezwykłą historię.  O Historiae naturalis, elementarzu historii naturalnej napisanym dla uczniów gimnazjum Jana Amosa Komeńskiego opowiadaŁukasz Galusek,dyrektor ds. programowych MCK. Podcast pochodzi z audycji „Niedziela w ogrodzie” w Radiu RMF Classic i zaprasza do zwiedzania wystawy „Rośliny i zwierzęta. Atlasy historii naturalnej w epoce Linneusza” prezentowanej w Galerii Międzynarodowego Centrum Kultury, na Rynku Głównym 25 w Krakowie.

Sep 2020

2 min 36 sec

Hiperrealistyczne, kolorowe ilustracje ptaków przyciągają uwagę. Aż trudno uwierzyć, że powstały ponad 200 lat temu. Francois Levaillant na przełomie XVIII i XIX wieku studiował ptaki, próbując opisać i sklasyfikować wiele nowych gatunków, w tym z kolonii w Surinamie. Odrzucał wiele nazw zaproponowanych przez Linneusza, w ich miejsce proponując własne, bardziej wyraziste. O tym, co sprawia, że prace Levaillant’a do dziś zachwycają żywymi odcieniami, wyrafinowaną formą i precyzyjną linią rysunku opowiada Krzysztof Radoszek,autor koncepcji i kurator wystawy „Rośliny i zwierzęta. Atlasy historii naturalnej w epoce Linneusza”. Podcast pochodzi z audycji „Niedziela w ogrodzie” w Radiu RMF Classic i zaprasza do zwiedzania wystawy „Rośliny i zwierzęta. Atlasy historii naturalnej w epoce Linneusza” prezentowanej w Galerii Międzynarodowego Centrum Kultury, na Rynku Głównym 25 w Krakowie.

Sep 2020

2 min 25 sec

Pszczoły pełnią ważną funkcję w naszym ekosystemie. Ich rolę doceniano już we wcześniejszych epokach, czego dowodem są książki prezentowane na wystawie Rośliny i zwierzęta. O pszczołach, dzisiaj zagrożonych wyginięciem, dużo pisano już w XVIII wieku. Wyobrażano sobie ul jako gospodarstwo, a pszczoły jako społeczeństwo zgromadzone po to, by wytwarzać określony rodzaj dóbr – ich pracę analizowano nawet w ramach pierwszych teorii ekonomicznych.  O naukowym podejściu do pszczelarstwa i pochodzącym z 1785 roku dziele Opisanie gospodarstwa pszczołowego w Szczorszach Joachima Litawora Chreptowicza opowiada dr Anna Olszewska,współkuratorka ekspozycji „Rośliny i zwierzęta. Atlasy historii naturalnej w epoce Linneusza” ze strony Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie. Podcast pochodzi z audycji „Niedziela w ogrodzie” w Radiu RMF Classic i zaprasza do zwiedzania wystawy „Rośliny i zwierzęta. Atlasy historii naturalnej w epoce Linneusza” prezentowanej w Galerii Międzynarodowego Centrum Kultury, na Rynku Głównym 25 w Krakowie.

Sep 2020

2 min 20 sec

Naukowczyni, badaczka i artystka. Poznajcie kobietę, która odbyła samodzielną podróż do Surinamu aby dokumentować tamtejszą florę i faunę. Maria Sybilla Merian choć nie posiadała wykształcenia przyrodniczego zafascynowała się światem owadów. Wykorzystała swój talent plastyczny aby przelać swoje obserwacje i wydać pierwsze publikacje entomologiczne dokumentujące cykl rozwojowy owadów. Jako kobieta w tej dziedzinie musiała pokonać wiele przeciwności. I choć przez wiele lat jej praca pozostawała w zapomnieniu, to współcześnie pamięć o niej jest przywracana. O Marii Sibylli Merian – malarce i naukowczyni z przełomu XVII i XVIII wieku – opowiada Łukasz Galusek, dyrektor ds. programowych MCK. Podcast pochodzi z audycji „Niedziela w ogrodzie” w Radiu RMF Classic i zaprasza do zwiedzania wystawy „Rośliny i zwierzęta. Atlasy historii naturalnej w epoce Linneusza” prezentowanej w Galerii Międzynarodowego Centrum Kultury, na Rynku Głównym 25 w Krakowie.

Sep 2020

3 min

Powstały w ich miejsce modernistyczny budynek to z jednej strony pamiątka modernistycznej ekstrawagancji i uporu Adolfa Szyszko-Bohusza, z drugiej zapis długiej okupacyjnej nocy, które pozostawiła swoje ślady także przy Rynku Głównym. W okresie PRL-u istniał tutaj mityczny już dzisiaj kabaret Rio – lokal z dancingiem i striptizem – uosabiający marzenia Polaków o wolności i luksusie.

Aug 2020

15 min 16 sec

Kamienica jest soczewką skupiającą najważniejsze wątki z historii Krakowa, jest też sceną dla kilku miejskich legend. To tutaj mieszkał pan Twardowski, a diabeł Boruta kusił krakowskich centusiów swoimi skarbami. Pałac jest również miejscem, gdzie zaczęło się krakowskie budownictwo polokacyjne, a marszałek Piłsudski werbował swoich legionistów. Nic więc dziwnego, że właśnie tutaj znalazło swój dom Muzeum Krakowa, opiekujące się materialnym i niematerialnym dziedzictwem miasta.

Aug 2020

15 min 34 sec

Pałac przez wiele lat pełnił funkcje urzędowe – to tu mieszkali przedstawiciele władz austriackich po przyłączeniu miasta do monarchii habsburskiej, jednak znalazło się w nim miejsce również dla przedstawień teatralnych, restauracji i sklepu kolonialnego czy zakładu fotograficznego. Jednym z ciekawszych pomieszczeń jest sala ozdobiona przez Włodzimierza Tetmajera fryzem przedstawiającym legendę o mistrzu Twardowskim.

Aug 2020

12 min 10 sec

W czasach średniowiecznych znajdowała się tu gospoda. W jej podworcu trzymano barany przeznaczone na sprzedaż i właśnie od nich wywodzi się zarówno godło jak i dzisiejsza nazwa budynku. Przez stulecia pałac często zmieniał tak właścicieli, jak i funkcje. Był miejscem, gdzie zacieśniano więzy polsko-węgierskie, później podejmowano w nim najważniejsze decyzje polityczne i gospodarcze dla Galicji. Bywali w nim też znakomici goście: książę Józef Poniatowski, król Stanisław August czy cesarz Franciszek Józef I.

Aug 2020

16 min 43 sec

Ta jedna z najbardziej intrygujących kobiet epoki romantyzmu po klęsce powstania listopadowego przeniosła na krakowski Rynek swój słynny warszawski salon. To właśnie Anetka – jak nazywali ją współcześni – połączyła trzy istniejące tu wcześniej kamienice w pałac „Pod Krukami”, w którym prowadziła żywą działalność kulturotwórczą. Taka historia zobowiązuje – od 1991 roku mieści się tu siedziba Międzynarodowego Centrum Kultury. 

Aug 2020

14 min 42 sec

Podobnie jak nazwy i właściciele, przez wieki zmieniała się też jej funkcja. Była domem kupieckim, łaźnią, a także jedną z pierwszych krakowskich księgarni. Można w niej było kupić ponad 1500 tytułów. W XIX wieku kamienica stała się też miejscem ostatecznego spoczynku mopsiczki Gypsi, którą jej ekscentryczna właścicielka postanowiła pochować w podziemiach. Epitafium poświęcone swojej pupilce arystokratka nakazała wyryć na tablicy, na której widnieje do dziś.

Aug 2020

12 min 43 sec

Położona u wylotu ul. Grodzkiej kamienica Hetmańska należy do jednych z najstarszych w mieście. Jej najbardziej reprezentacyjną częścią jest tzw. sala gotycka. Zbudowana pod koniec panowania Kazimierza Wielkiego, posiada gotyckie sklepienie krzyżowe ze zwornikami pięknie zdobionymi rzeźbami i herbami. Dziś cieszy oczy gości jednej z krakowskich restauracji. Jeszcze do niedawna kamienica była siedzibą księgarni Hetmańskiej – jednego z pierwszych w Krakowie miejsc, gdzie książki nie tylko można było kupić, ale też poczytać.

Aug 2020

14 min 42 sec

Historia znajdującej się u wylotu ul. Siennej kamienicy to nie tylko opowieść o architekturze i sztuce Młodej Polski, choć niektóre wnętrza opracował sam Józef Mehoffer. To przede wszystkim, pokazana na przykładzie jednej krakowskiej rodziny, historia emancypacji społeczności żydowskiej nie tylko w Krakowie, ale w całej Europie Środkowej.

Aug 2020

12 min 53 sec

Nazwa pochodziła jednak nie od jednej z ulubionych polskich zup, ale od Józefa Bartscha, kupca i właściciela budynku. Późniejsza nazwa – Czyncielówka pochodzi od nazwiska Józefa Czynciela, który przejął to miejsce po wielkim pożarze miasta w 1850 r.Zasłynęła jako miejsce, gdzie przez lata mieszkał Stanisław Wyspiański. Właśnie tu, spoglądając przez okno na krakowski Rynek, napisał Wesele. Malowniczy dom obok kościoła Mariackiego pozwala nam przenieść się do czasów Młodej Polski oraz przypomnieć o burzliwych dziejach miasta w XIX wieku.

Aug 2020

11 min 37 sec

Wygląd tego średniowiecznego centrum handlowego przez lata zmienił się nie do poznania. W XVI wieku zniszczony przez pożar budynek odbudowano w duchu panującego wówczas w Europie renesansu. Dalsza historia przebudowy Sukiennic stanowi wstęp do uniwersalnej opowieści o narodach Europy Środkowej, które w drugiej połowie XIX wieku budowały swoje tożsamości i wspólnotowe symbole. Gdy motorem rozwoju miasta nie był już handel, ale kultura, zostały przekształcone w sanktuarium narodowej sztuki – pierwsze na ziemiach polskich Muzeum Narodowe.

Aug 2020

17 min 20 sec

Rynek Główny od wieków był scenerią życia duchowego miasta. Do dziś możemy podziwiać dwa stojące na nim kościoły. Ten najstarszy powstał jeszcze przed lokacją miasta na pamiątkę kazań, jakie głosił w Krakowie pierwszy polski święty. Jednak najbardziej znaną budowlą sakralną w obrębie Rynku jest monumentalny kościół Mariacki. To jedna z wizytówek miasta, a zarazem świadectwo rozwoju gotyku w Europie Środkowej. To właśnie z jednej z jego wież co godzinę rozbrzmiewa hejnał – przykład niematerialnego dziedzictwa miasta. Historia kościoła Mariackiego to jednak nie tylko architektura, ale też ludzie z nim związani. Najsłynniejszym z nich był norymberski rzeźbiarz Wit Stwosz, autor Ołtarza Mariackiego, jednego z najcenniejszych skarbów Krakowa. 

Aug 2020

17 min 41 sec

Pomnik Adama Mickiewicza, największy i najważniejszy, upamiętniający 100 rocznicę urodzin wieszcza, zna każdy, kto choćby na chwilę odwiedził Kraków. Nie każdy jednak wie, że był taki moment w historii miasta, kiedy go zabrakło… Po drugiej stronie Sukiennic znalazło się miejsce dla Erosa bendato, rzeźby podarowanej miastu przez Igora Mitoraja, światowej sławy artystę, który po ukończeniu krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych zamieszkał i tworzył we Włoszech.

Aug 2020

13 min 29 sec

Krakowski Rynek Główny to wyjątkowa kreacja urbanistyczna, przesądzająca o miejscu dawnej stolicy Polski w historii cywilizacji europejskiej. To tu, jak w soczewce, skupiają się losy miasta będącego symbolem zarówno polskości, jak i otwartości, europejskości i pluralizmu. 

Aug 2020

14 min 39 sec